Column

Herken verschil tussen kabinetsstandpunten en sfeermakerij

Nu met de verkiezingen in zicht (of nou ja, zicht: aantocht) een nieuwe flinkheid zich meester maakt van onze bewindslieden - de minister van Volksgezondheid die plotsklaps hartstochtelijk pleit voor een stageplek 'voor Mohammed', de minister van Financiën die alle bonussen in het vrije bedrijfsleven plotsklaps wil maximeren op 20 procent van het salaris - breken verwarrende tijden aan.

Jeroen Dijsselbloem Beeld anp

Want als Jeroen Dijsselbloem het grote boze bedrijfsleven toevoegt dat 'de plicht heeft zijn belastingen op een eerlijke manier te betalen', zoals hij afgelopen zaterdag in Brussel deed in een verwijzing naar internationaal opererende bedrijven als Apple die imposante afdelingen hebben opgetuigd die zich uitsluitend bezig houdt met het uitsmeren van winsten over de plekken met de laagst mogelijke winstbelasting en de hoogst mogelijke voordelen, spreekt hij dan als lid van het Nederlandse kabinet, dat zoals bekend met één mond spreekt? En als hij daarachteraan 'jullie voeren een achterhoedegevecht' zegt terwijl er een vleugje Clint Eastwood smeult in zijn ogen, spreekt hij dan ook mede namens de rest van de regering? En zo ja, hoe laat dat zich verenigen met de rechtszaak die datzelfde kabinet niet zo vreselijk lang geleden aanspande tegen de Europese Commissie omdat de prettige speciale fiscale regelingen die de Nederlandse staat had geregeld voor Starbucks door de Commissie tot illegale staatssteun werden verklaard?

Of spreekt hij als campagnevoerend politicus voor de Partij van de Arbeid die in de zoektocht naar linkse thema's die lekker liggen bij de mensen in het land is uitgekomen bij het volgende lijstje: feestelijk nivelleren, afzetten tegen het grootkapitaal, iets met Piketty en iets met hogere belastingen voor grote bedrijven. GroenLinks schreef al in zijn vorige week gepresenteerde conceptverkiezingsprogramma: 'Multinationals gaan gewoon belasting betalen. Nederland mag geen spil meer zijn in internationale belastingconstructies die ten koste gaan van belastingbetalende burgers en van ontwikkelingslanden. In Europa wordt Nederland aanjager van de internationale aanpak van belastingontwijking.'

De peilingen voor GroenLinks spoten hierna nog niet met dubbele cijfers omhoog - aan de pers kan het niet gelegen hebben - maar te verwachten valt dat de PvdA in het nog te verschijnen verkiezingsprogramma vergelijkbare teksten zal opnemen over belastingrotondes, rulings en andere zaken die tot dusver met een zekere hartstocht werden beschermd door de regering. Er zal ongetwijfeld ook in komen te staan dat er een einde moet komen aan 'de scheefgroei in de beloningen aan de top'.

Het is van belang om het komende half jaar - want zo lang gaat deze nieuwe flinkheid onder bewindspersonen nog duren - goed uit elkaar te houden of een minister een kabinetsstandpunt verwoordt of sfeer tracht te maken met een campagnepunt dat gunstig uit de test in de focusgroep kwam. De hamvraag is: als de minister van Volksgezondheid in haar H.J. Schoolezing zegt: 'dan moeten we hen kansen bieden en moet Mohammed worden aangenomen voor een stageplek', gaat de regering er dan zorg voor dragen dat er per direct stageplekken komen voor alle Mohammeds? Of moeten we het niet zo letterlijk opvatten?

Het verschil tussen een kabinetsstandpunt en een uitspraak van een campagnevoerend politicus kan niet licht overdreven worden: het ene gaat vrijwel zeker gebeuren, het andere gaat vrijwel zeker niet gebeuren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.