Opinie Vluchtelingen

Help een vluchteling, al is het maar een beetje

Persoonlijk contact met een vluchteling maakt alles anders, zal óók de PVV-stemmer merken. Dat betoogt Eric Smaling, vrijwilliger bij Vluchtelingenwerk Nederland.

De scouting heeft een Hollandse spelletjesdag georganiseerd voor AZC-Heumensoord, 25 oktober 2015. Beeld Flip Franssen / Hollandse Hoogte

Carlijne Vos vraagt in het commentaar terecht aandacht voor de negatieve en defensieve toon rond migratie. Eén van de oorzaken is dat we steeds in algemeenheden praten (‘de’ migranten, ‘de’ Syriërs, ‘de’ vluchtelingenstromen) en in frames die niet kloppen (‘ze’ pakken onze banen af, zijn crimineel, veranderen het aangezicht van de wijk). Na 1,5 jaar vrijwilliger te zijn geweest is mijn beeld een stuk gekleurder en mijn leven verrijkt door het optrekken met zo’n tien jongens uit Soedan, Syrië, Eritrea en Iran. Sommigen ken ik via Vluchtelingenwerk, anderen waren aan komen waaien of zijn vrienden van de vluchtelingen die ik al kende.

Sociale veiligheid

Voor allemaal geldt één ding: ze waren fysiek onveilig, dat zijn ze nu niet meer. Toch zit die fysieke onveiligheid nog in veel hoofden: in dromen over bombardementen, gevangenschap en dobberende bootjes. Maar ook in zorgen om achtergebleven familie en vrienden. Fysiek veilig betekent nog niet sociaal veilig en daar speelt de vrijwilliger een grote rol. Een aantal ervaringen:

Snel Nederlands leren. Deels een kwestie van talent, maar ook een kwestie van motivatie en druk van buitenaf: vroeg beginnen, voorafgaand en naast de taalcursussen. Ga fietsen, wandelen of rondrijden, wijs van alles aan en laat ze zeggen wat ze zien. Neem ze mee naar een museum, naar een buurthuis en zorg dat ze naar Goede Tijden Slechte Tijden kijken.

Begeleiding met zorg. De combinatie van zorgpremie, zorgtoeslag, basispakket en eigen risico is bijna niet uit te leggen. Ze gaan zorg mijden om die 385 euro uit te sparen. De tandarts kennen ze vaak ook niet zoals wij. Hier valt goed op te coachen.

Hulp met brieven. Als ze brieven niet begrijpen, appen ze mij een foto, zodat ik kan zien of ze moeten reageren en zo ja: meteen of later. Rondom zorg, onderwijs en inkomen zijn de brieven vaak onbegrijpelijk. Geef ze ook wat basisregels over Nederland mee, bijvoorbeeld dat 10 uur hier 10 uur is. Benadruk hoe belangrijk dat hier is om goed mee te kunnen draaien.

Nederland leren kennen. Maak een tripje met ze, haal ze de stad uit. Ga naar het strand, naar Marken, naar het Zuiderzeemuseum, naar het Hunebeddenmuseum, naar een boer. Help ze te vernederlandsen. Zet ook je (groot)moeder in. Respect voor ouderdom staat centraal bij de meeste migrantengroepen, veel meer dan bij ons.

Streng zijn waar nodig. Vertel ze welke offers Nederlanders brengen via de belasting: taalcursussen, bijstandsuitkering, voorkeurspositie bij sociale huurwoning. Nu hoor ik soms geklaag over vierkante meters die minder talrijk zijn dan vroeger thuis. Ik grijp dan in. Een jongen verbrak het contact toen hij zag dat ik met een man samenwoonde. Niet om mij, maar omdat hij niet met mij gezien wilde worden. Men zou dan over hem gaan praten. Ook dan grijp ik in.

Persoonlijk contact

Het heeft geen zin om net te doen of de tijd stil staat, of we nog in de witte jaren ’50 van de vorige eeuw leven. Ik heb soms ook heimwee naar de jaren ’70, mijn school- en studietijd, zonder mobieltje en sociale media, met The Sweet en The Trammps. Maar de wereld verandert. Daar steeds in mee gaan is niet eenvoudig, maar het werkt beter om het wel te doen. En daarom zou ik iedereen aanraden: help een vluchteling, al is het maar een beetje. Persoonlijk contact maakt alles anders, dat zal zelfs de PVV-stemmer merken. Want ‘die migranten’ is niet hetzelfde als Ayoub, Sirak of Eyad, die een gezicht, een stem, een verhaal hebben, waar je achter de voordeur komt, die allemaal gastvrij zijn, die je regelmatig verbazen, en die jouw leven leuker, interessanter en zinvoller maken.

Eric Smaling is vrijwilliger bij Vluchtelingenwerk Nederland. Hij was SP-Kamerlid en werkt nu als tropisch landbouwkundige bij Wageningen UR.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.