Helderheid over lobby's is vereist

Voor de democratische controle van overleg tussen overheid en belangengroepen is helderheid vereist.

Miguel Arias Cañete. Zijn deur wordt platgelopen door lobbyisten van energiebedrijven. Beeld epa

Bedrijven, brancheorganisaties en maatschappelijke belangenorganisaties komen geregeld op bezoek bij parlementariërs, bewindspersonen en ambtenaren. Tijdens deze bezoekjes, via de telefoon of via schriftelijke bijdragen, proberen de belanghebbenden mee te praten over het beleid van overheden. Soms om ze te weerhouden van flagrante missers, maar vooral om beleidsvoornemens in de gewenste richting bij te sturen.

Dit proces van overleg en informatie-uitwisseling onttrekt zich vaak aan de waarneming van burgers. Maar soms komt hierop het spotlicht te staan, waar dan al snel een kwalijke reuk van lobbyisme en handjeklap opduikt.

Twee recente voorbeelden. Namens de banken heeft ING tekstsuggesties gegeven bij een wet voor een ingewikkeld financieel product, achterhaalde NRC. Oliemaatschappijen lopen de deur plat bij de klimaatcommissaris van de Europese Commissie, blijkt uit cijfers van de Brusselse belangenorganisatie CEO vandaag in de Volkskrant.

Het simpele feit dat bedrijven meepraten over of zelfs meeschrijven met overheidsbeleid is onvoldoende om van kwalijke praktijken te spreken. Meepraten en suggesties doen hoort tot de kern van overleg met overheden. Bij nieuwe wetgeving stuurt de overheid vaak consultatiedocumenten naar belanghebbenden. Ook om trends tijdig in beeld te krijgen, is overleg met organisaties noodzakelijk.

Voor de democratische controle van dit proces is openheid en helderheid echter wel een vereiste. Op dit gebied zijn zeker in Nederland nog heel wat verbeteringen aan te brengen, waarbij de gestage vorderingen van de Europese Unie als voorbeeld kunen dienen. Zo moeten commissarissen sinds kort hun agenda met gesprekspartners openbaren, waardoor nu de lobby rond de klimaatcommissaris in beeld komt. Eerder opende Brussel een lobbyregister waarin lobbyisten zich moeten aanmelden.

In Nederland zijn dergelijke maatregelen nog niet genomen, een omissie die het parlement ook is opgevallen. De PvdA wil een initiatiefwet indienen om de invloed van lobbyisten en andere meepraters beter in beeld te krijgen. Als de transparantie verder verbetert, kunnen parlementariërs, belangenorganisaties en media beter controle uitoefenen op al het gelobby.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.