ColumnElma Drayer

Helderdere sancties lijken mij effectiever dan jongeren de schuld geven

Beeld .

Afgelopen zaterdag haalde een schrijven van ene Jan Hoek uit Rotterdam de ­rubriek Brief van de Dag in het AD. Eerst schetste hij zijn eigen jeugd. Tien hele jaren daarvan gingen verloren aan de bezetting, aan de gedwongen tewerkstelling in Duitsland en aan de dienstplicht in het toenmalig Nederlands-Indië (‘Geen leuke tijd, ik probeer die nog steeds te vergeten’). Pas rond zijn 25ste kon hij eindelijk doen wat hij wilde. Hij eindigde met een oproep aan de ‘jongelui’ van nu. ‘Wij waren tien jaar van onze jeugd kwijt. Probeer nou nog een klein jaar de rug recht te houden. Dan kun je na [een] klein jaar waarschijnlijk weer volop van je jonge leven genieten. Ik ben 94 jaar, maar ik reken op jullie.’

Prompt liet minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge zijn 73.700 volgers op Twitter weten het een prachtbrief’ te vinden. Hij was niet de enige. Het stukje ging viraal, zoals dat heet. ‘Maak er maar Brief van de Week van!’, vond de een.

‘Misschien wel de Brief van het Jaar’, meende de ander. Uiteraard stemden de complotdenkertjes niet teleur. ‘Ik zou weleens willen weten wie die Jan Hoek is. Onderbuik zegt mij dat hij niet bestaat.’ Dat laatste bleek wel het geval. Omdat de briefschrijver ‘heel Nederland’ had ontroerd, zocht de krant hem daags erna op voor een interview, foto erbij. De ‘waterlanders’, meldde de ­verslaggever, stonden de man in de ogen. De onlineredactie van de NOS ging intussen verhaal halen bij een clubje jongeren. Zij bleken niet onder de indruk van de oproep. Teneur: wat ‘meneer Hoek’ had meegemaakt was heel erg, maar kon hij niet ‘wat empathie’ voor hén opbrengen? ‘Jongeren hebben maanden niet kunnen feesten. Door die opoffering en het gebrek aan nood, hoe serieus ik corona ook neem, kan je het jongeren niet kwalijk nemen dat ze [dat] nu willen inhalen.’ Geheel naar verwachting mocht de krasse baas woensdagavond aanschuiven bij talkshow Op1, waar hij zijn boodschap opnieuw en met verve uitdroeg.

Nu is klagen over jeugdige roekeloosheid niet echt dat je zegt een nieuw fenomeen – althans niet in de westerse wereld. Befaamd zijn de verzuchtingen van wijsgeren uit de Oudheid over jongeren die de consequenties van hun daden niet overzien en telkens kiezen voor het kortetermijnvoordeel. In normale tijden is dat ook geen probleem. Hersenen raken vanzelf volgroeid (nou ja, meestal), hormonen vanzelf uitgeraasd (idem). Maar dit zijn helaas geen normale tijden. Dus kan roekeloos gedrag wel degelijk akelige gevolgen hebben – vooral voor de minder gezonden en jeugdigen onder ons.

Inmiddels boog een keur aan deskundigen zich over de vraag waarom dat tot jongeren niet wil doordringen. Het ligt, weten zij, aan de gebrekkige ‘communicatie’ van overheidswege. Wellicht, wellicht. Maar of helderder communicatie het gewenste gedrag dichterbij brengt? Helderder sancties lijken mij effectiever.

Ondertussen vind ik het spijtig dat jongeren zich voornamelijk druk ­lijken te maken over vakanties en feestjes. (Ook dagblad Trouw zette het thema deze week uitgebreid in het zonnetje: ‘We hebben een uitlaatklep nodig.’) Wat mij betreft zouden jongeren veel gewichtiger redenen kunnen aanvoeren om zich tekortgedaan te voelen.

Al héél lang is immers duidelijk dat wij, de naoorlogse generaties ­boven hen,wel héél goed voor onszelf hebben gezorgd – de babyboomers voorop. Was studeren in mijn jonge jaren nog bijna gratis, tegenwoordig begin je je grotemensenbestaan met torenhoge studieschulden. Was het toen nog best mogelijk om betaalbare woonruimte te bemachtigen, inmiddels kun je dat, zeker in de grote steden, ronduit vergeten. Was het destijds nog min of meer vanzelfsprekend om na een paar jaar een vast arbeidscontract aangeboden te krijgen, nu wemelt het van de onvrijwillige zzp’ers en flexwerkers. De coronacrisis zal dit alles naar verwachting alleen maar verergeren.

Zo beschouwd is het een godswonder dat de eerstejaarsstudenten die gisteren in de Volkskrant aan het woord kwamen niet briesten van woede. Opgewekt legden ze zich neer bij de feiten (‘Ach, de voorpret was ook leuk’), opgewekt zagen ze de toekomst tegemoet (‘Ik denk dat deze generatie studenten veel zelfstandiger gaat zijn’).

Heel aardig, natuurlijk. Maar wij zouden ons collectief moeten schamen.

Elma Drayer is journalist en neerlandicus.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden