OverzichtReacties arrestatie Navalny

Helaas lijkt Navalny's dappere gok terug te keren om het op te nemen tegen Poetin een politieke misrekening

Wereldwijd klinkt kritiek op de arrestatie van de Russische oppositieleider Aleksej Navalny bij diens terugkeer naar Rusland. Navalny, die vorig jaar nog een vergiftiging ternauwernood overleefde, wacht mogelijk een jarenlange opsluiting. Hoe slim was het van de 44-jarige activist om terug te keren – en de beslissing van het Kremlin om op deze manier te reageren?

De Russische oppositieleider Aleksej Navalny wordt door de politie weggeleid, nadat hij met een flitsproces tot 30 dagen cel is veroordeeld in afwachting van een strafzaak die kan aflopen in jarenlange opsluiting.  Beeld AFP
De Russische oppositieleider Aleksej Navalny wordt door de politie weggeleid, nadat hij met een flitsproces tot 30 dagen cel is veroordeeld in afwachting van een strafzaak die kan aflopen in jarenlange opsluiting.Beeld AFP

Over deze laatste vraag is Lev Schlossberg helder in een column voor de Russische radiozender Echo Moskwy: ‘Als de Russische staat slim was geweest, zou het de terugkeer van Navalny gewoon hebben genegeerd, zelfs geboycot. Een Russische staatsburger keert terug uit Duitsland, nadat hij daar een medische behandeling heeft ondergaan. En dan? Het veinzen van desinteresse zou effectiever zijn geweest. Maar er is tegenwoordig niemand in de Russische leiding die rationele beslissingen kan nemen.’

Hoe dat kan? Ivan Jokovyna stelt in het Oekraïense weekblad Novoye Vremya omdat alles erop wijst dat Navalny ‘de vloek van Poetin’ is geworden. ‘Dit toont aan dat Poetin hem diep vreest. Het kwam Poetin heel goed uit dat Navalny in Duitsland was. Door de geschiedenis heen zijn politieke emigranten altijd onschadelijk geweest voor machthebbers. Maar als een politieke emigrant naar huis terugkeert, zoals Lenin ooit deed, worden ze een reële bedreiging.’

Die vergelijking met de legendarische revolutionair gaat de Poolse conservatief-liberale krant Rzeczpospolita wat ver: ‘Het probleem met deze analogie is dat Lenin in april 1917 terugkeerde na de val van de tsaren. Nicolaas II trad in maart af. Er waren al grootschalige protesten en arbeidersstakingen. Poetin is niet van plan af te treden (...) We zien ook niet dat duizenden mensen buiten de muren van het Kremlin demonstreren om hun gevangen oppositieleider te verdedigen. De arbeiders staken niet; olie en gas stromen naar het westen. Gaat dit veranderen omdat Navalny een paar jaar naar een werkkamp wordt gestuurd?’

‘Helaas voor Navalny lijkt zijn dappere gok om terug te keren om het op te nemen tegen iemand die zo meedogenloos is als Poetin een misrekening te zijn geweest’, betoogt Michael Bociurkiw in een opiniestuk voor de Amerikaanse nieuwszender CNN. ‘De Russische leider kan nog jaren in functie blijven, geeft weinig om de internationale kritiek over zijn behandeling van Navalny en verwacht ongetwijfeld weinig vergelding van de VS, die zelf bezig zijn met de onrust van het vertrek van Donald Trump. Dat maakt het onwaarschijnlijk dat – althans op korte termijn – Navalny’s aanhangers een heroïsche terugkeer naar de barricades maken.’

Sterker nog: ‘Ook maar weinig Russen sloegen afgelopen zomer aan toen Poetin de grondwet herschreef om zijn heerschappij in ieder geval tot 2036 te verlengen’, aldus Ekaterina Kotrikadze van Ruslands laatst overgebleven onafhankelijke zender Dozhd TV in een opiniestuk. ‘Onder Poetin zijn veel Russen, vooral oudere generaties, die de hang naar een keizerlijk verlangen en de angst voor de buitenlandse (en eeuwige) vijand zullen omarmen. Het leven onder deze leider is misschien niet ideaal, maar, zoals Navalny en zijn aanhangers hebben gemerkt, is het niet erg genoeg.’

Had Navalny dus beter maar weg kunnen blijven? Volgens het Duitse dagblad Der Tagesspiegel had hij geen andere keus. ‘Hij moest terugkeren als hij een politieke rol in Rusland wil blijven spelen. Een rol die hij zou verliezen door in ballingschap te blijven. Hij zou eindigen zoals de voormalige schaakkampioen Garry Kasparov, die in de VS woont, en Michail Chodorkovski in Zwitserland. Poetin heeft hen met succes op ijs gezet.’ En, zo stelt de Zwitserse krant Le Temps vast, Navalny’s besluit is er een met universele reikwijdte. ‘Zijn moedige beslissing is een krachtig tegengif voor de kwalen van onze tijd: angst, cynisme en hopeloosheid.’

Nieuws Navalny haalt opnieuw uit naar corruptie Poetin met twee uur durende documentaire

Profiel Aleksej Navalny: de onbevreesde leider van het verzet tegen Poetin

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden