Opinie

Hef belasting over grondstoffen, niet over arbeid

Ons belastingstelsel is niet alleen archaïsch, maar ook schadelijk - betoogt Maja Bosch. We moeten belasting gaan heffen op verbruik van natuurlijke hulpbronnen, niet op arbeid.

Door zonne-energie aangedreven boten van Dutch Solar Challenge varen door de grachten om aandacht te vragen voor duurzame energie.Beeld anp

Terwijl de koning een rondje maakt in een gouden koets, het kabinet vol trots een rijtje cijfers presenteert en politiek verslaggevers hun best doen om onze welvaart te duiden, lijkt iedereen het grootste probleem te zijn vergeten.

Ons belastingstelsel is niet alleen archaïsch, maar ook schadelijk. In 2016 vormt belasting op arbeid nog altijd de grootste inkomstenbron voor de overheid. Sociale zekerheid en arbeidsmarkt krijgen het meeste overheidsgeld. Logisch? Zeker niet. In tijden van robotisering is het onverstandig om arbeid te belasten.

Klimaatwetenschappers roepen het al een tijdje en langzaamaan wennen we aan hitterecords, bosbranden en overstromingen. Ieder jaar schuift de dag waarop de wereld haar jaarlijkse voorraad aan natuurlijke hulpbronnen heeft verbruikt een week naar voren. Dit jaar hadden we volgens het Global Footprint Network op 8 augustus onze 'doorschietdag'.

Grondstoffenefficiëntie

Het is verleidelijk om je niet bezig te houden met klimaatverandering. Want wat maakt het uit als je als individu minder vlees eet? En waarom moeten wij de auto vaker laten staan, als er in 2015 alleen in China al bijna 25 miljoen auto's bijkomen?

We werken in de toekomst dus minder en we vervuilen meer. Willen we sociale zekerheid bieden aan mensen die de concurrentie met automatisering niet aan kunnen, dan moeten we in het huidige stelsel diep in de buidel tasten. Door toenemende vervuiling en klimaatverandering stijgen zowel de energie- als zorgkosten. En dat alles moet worden bekostigd door een krimpende groep mensen met een baan.

Zowel het klimaatprobleem als het Nederlandse belastingstelsel stemmen moedeloos. Maar de oplossing ligt voor de hand: we moeten belasting heffen op verbruik van natuurlijke hulpbronnen (want dat is schadelijk), niet op arbeid (want we willen graag dat mensen werken). Grondstoffenefficiëntie boven arbeidsefficiëntie.

Vervuiler betaalt

In een stelsel dat gebaseerd is op verbruik, verandert een heleboel. Dan betaalt de vervuiler echt. We betalen eerlijkere prijzen in de supermarkt, want milieuvriendelijk eten hoeft helemaal niet duurder te zijn dan plofkip. We krijgen eindelijk de langverwachte doorbraak van zonne-energie, omdat zware overheidssubsidie op fossiele brandstoffen wordt gestaakt . Wanneer grondstoffen belast worden in plaats van arbeid, zal een verschuiving plaats vinden op de arbeidsmarkt naar kleinschaligere productie. En wie weet wint de mens de concurrentie met de robot dan wel.

Het huidige belastingstelsel staat een duurzamere samenleving in de weg, zowel op sociaal als op ecologisch vlak. Het wordt tijd dat Prinsjesdag niet gaat over een procent meer of minder koopkracht, maar over de echte problemen waar Nederland zich voor gesteld ziet.

Maja Bosch is adviseur bij Futureconsult en studente MSc Industrial Ecology aan de TU Delft en Universiteit Leiden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden