Column Stephan Sanders

Heer, verlos ons van die consistente imago's à la Baudet en Wekker

In mijn onbenul ging ik ervan uit dat ik een ordinaire toerist was, die vijf dagen Lissabon aandeed, en daar de mensen de ruimte, het openbaar vervoer en de taxi’s uit de mond zou stoten, maar eenmaal terug begrijp ik na lezing van Nederlandse kranten dat ik mezelf veel te min inschat. Toen ik uit Amsterdam vertrok, was het hier 35 graden, bij aankomst in Lissabon dezelfde dag 24 graden. Ik was de hitte ontvlucht. Welbeschouwd was ik een ‘klimaatvluchteling’. Dat klinkt toch bijna geëngageerd.

Een tweede verrassing wachtte me bij thuiskomst. Een foto van Thierry Baudet, naakt liggend aan de rand van zo’n schijnbaar oneindig zwembad. Je kan klagen over narcisme, over de eeuwige hang naar aandacht die zelfs tijdens vakanties niet luwt, maar pragmaticus als ik ben, kon ik alleen maar denken: er zijn niet veel Nederlandse politici waarvan ik zoveel bloot wil zien.

Ik had trouwens over Baudet nagedacht, daar in Lissabon. Ook over Gloria Wekker, de wetenschapper en auteur van Witte Onschuld. Dat nadenken gebeurde over het algemeen in een kerk. Er zijn er daar veel van, in Lissabon, en nu ik opnieuw katholiek ben geworden, weet ik eindelijk wat mij te doen staat.

Vroeger kon ik ook geen kathedraal passeren zonder er binnen te lopen, al was het maar voor de verkoeling en de rust die men zo node mist in de centra van de Europese toeristensteden; maar dan liep ik met m’n pet in de hand wat verloren van beeldengroep langs altaar naar schilderijen, waarop meestentijds een beperkt aantal personen stonden afgebeeld: Jezus Christus, de Maagd Maria en de plaatselijke heilige.

Nu kende ik mijn plaats: ik knielde en bad. Dat deed ik niet heel uitvoerig, want als je het devies aanhoudt van de Amsterdamse schuilkerk de Papegaai ‘een kwartiertje voor God’, lig je met al die kerken en kapellen in de buurt al snel twee uur lang op je knieën. En er moest nog gepeinsd worden.

Ik dacht: zou zo’n Baudet zich niet opgesloten voelen in zijn standpunten? Je zegt eenmaal A, ineens is er een partij en dan verwachten al je volgers dat je telkens maar A blijft zeggen en nooit een B, of ‘weet niet’. Je moet volledig merk worden en altijd eender presteren. Dat heet betrouwbaar, maar de mens is er niet op gemaakt, zeker niet de mens die nog weleens uit de band wil springen, het liefst uit zijn eigen.

De door mij bewonderde Duitse essayist Hans Magnus Enzensberger schreef einde jaren tachtig de prikkelende essaybundel: Lof der inconsequentie. Hij hekelde daarin de gewoonte, die zich pas later, onder het straffe bewind van de sociale media tot groteske proporties zou ontwikkelen, dat iedereen er een consistent imago op na moet houden. In die tijd had je nog mensen die zeiden: ‘Ik heb mijn hele leven op de communisten gestemd en dat blijf ik doen tot mijn dood.’ Dat heette niet dom of onwetend, maar dapper en consequent.

Enzensberger hoopte op het voortschrijdend inzicht en de mens die durft te veranderen.

Hij kon toen niet weten dat er een Amerikaanse president aan de macht zou komen, die de ‘inconsequentie’ tot de achtste macht zou verheffen, zodat niet de verandering maar de verwarring het hoogste doel werd.

Maar terug naar de blote Baudet. Is het beeld niet een ‘cry freedom’? Probeert deze jongeman – ik mag het zeggen, ik ben een stuk ouder – zich niet als een Houdini te bevrijden van de ketenen die hij zichzelf heeft aangemeten? Jongen, leef toch enkelvoudig.

En al peinzend kwam ook Gloria Wekker voorbij, die ik amper ken, maar wel al lang. Brasa, omhelzing. Zij is mij altijd sympathiek geweest, stoer, rebels, Surinaams en licht creools. Bij mij zijn de bonuspunten dan al bijna binnen. (Jaha, Stef Blok, het werkt ook omgekeerd).

Ik ben het lang niet altijd eens met haar meningen, maar soms denk ik ook, kan die vrouw nog anders? Ze is het aan zichzelf verplicht de meest radicale antiracistische standpunten in te nemen, ook tegenover blanke of ‘witte’ vrienden die haar na staan. En voor zwarte en gekleurde racisten moet ze begrip opbrengen.

Verlos ons Heer van de eenduidigheid. En gun Trump niet het alleenrecht op de ambivalentie.

Stephan Sanders is journalist en columnist.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.