Column tussen Alphen en Ooijen

Heen en weer met de Maasveer: de terugkeer van een schitterend arbeidsconflict

Beeld De Volkskrant

De Maas is water om rekening mee te houden, zoals je bij kalme mensen beter op je hoede bent. Dus Peer heeft ogen overal. Hij zet zijn veerpont over, en voert tegelijk de klassenstrijd.

De Maas stroomt harmonieus en traag als lava. Heel anders dan de parallelle wereld van de Waal, die zich stampend een weg baant door het land, met op z’n rug de walmende dielselvreters die kolken in het water slaan. De Waal is maar een kort riviertje trouwens. De Maas is tien keer langer. Een prachtig decor voor een schitterend arbeidsconflict, dat uiteraard zal eindigen in het voordeel van Peerke Witzel en zijn kameraden, ‘anders zouden we het dus niet doen’.

Peer met luid en duidelijk T-shirt. Beeld Toine Heijmans

Hij laat de stalen klep op de veerstoep landen, en is alweer onderweg terug. Iedereen wil veerman worden, maar vacatures zijn er niet. Het is de goed te hanteren vrijheid, begrensd door de oevers waar de veerpont landt, zoals de vrijheid van de journalist begrensd wordt door de oevers van zijn krant. Ik ben kapitein, zegt Peer, machinist, omroeper, kaartjesverkoper en entertainer tegelijk. En dat graag met een goede cao.

‘Maar eerst ga jij een goed bakske koffie nemen!’

Alles van waarde wordt wegbezuinigd. Rijkswaterstaat verklaarde de Maasveren dood in 1983, maar ze leven nog. Het zijn er vijf, met 1,3 miljoen klanten, heen en weer van Gelderland naar Brabant – voor sommige ouderwetse dingen is geen alternatief gevonden en gelukkig maar.

Peer kent zijn klassieken: ‘d’n eerste veerman was Charon’, waarmee hij zich in een traditie plaatst. De Maas en de Styx. Charon moest roeien met de riemen van zijn tijd, Peerke beschikt over dertig ton staal, een John Deere-dieselmotor, een vaarbewijs, een Sailor-marifoon en een kabel die zijn pont dwars op de stroom houdt. Bovendien zet hij levende mensen over, geen dode. Een veerman is een maatschappelijk werker, zegt Peerke, die weet wat zich afspeelt van Alphen naar Oijen en terug.

Machinist, omroeper, kaartjesverkoper en entertainer tegelijk. Beeld Toine Heijmans

Rijkswaterstaat verkocht de boel voor weinig aan de Stichting Maasveren, die ze sindsdien met succes exploiteert. Betaling à contant, want de stichting is al acht jaar bezig met de introductie van een pinapparaat. ‘De baas zal het druk hebben’, zegt Peer dan maar, ‘en dat bedoel ik niet vervelend’.

Gaat ie weer met gespierde kuiten trapje op trapje af de stuurhut in en uit, actiefolders in de hand. ‘Ik ben een haastige beer, ik wil geen wachtenden op de kant.’ Afgezien van de inflatiecorrectie is de cao al een decennium stilstaand water. En met de veren gaat het sinds de crisis goed, ‘dan witte gij genoeg of nie?’

Luid en duidelijk op zijn T-shirt: ‘STOP THE WAR ON WORKERS’.

Op de dag dat ik mee mag overvaren, bestaat het actievoeren nog uit ‘het niet innen der veergelden’. Vandaag volgt een harde staking. Peer zet alleen de nodige scholieren over, en legt z’n pont dan drie meter uit de kant. Mocht er een ambulance komen, dan is hij beschikbaar. Helaas moet de rest nu kilometers om.

Het lijkt wel, zegt Peer, ‘of de heren het woord ultimatum niet begrijpen.’

De stichting heeft dertig veerlui in dienst, waarvan zo’n beetje de helft met een vast contract. Ze eisen een senioren-fit-regeling, een loonsverhoging en een opslag voor de ziektekostenverzekering gezien het fysieke karakter van het werk. Komt Peerke aanzetten met het loongebouw, omdat de heren zeggen dat ze al genoeg verdienen. Peer is schaal 5, ‘voorman’, 3068 bruto in de hoogste trede. Schaal 4 ( ‘veerman allround’) tot schaal 1 (‘veerman basis’) verdienen minder – ook dit ambacht is naar competenties verkaveld.

En is alweer onderweg terug. Beeld Toine Heijmans

Het bestuur bestaat uit een oud-burgemeester, een oud-gemeentesecretaris en een oud-bankdirecteur. ‘Een regentenbestuur’, zegt Peer. ‘De heren’ – en dan bedoelt hij ook de directeur ‘behandelen ons als gereedschap’.

Rauw water, dat krijg je als de wind tegen de stroom van de Maas in staat.

Veerlui zijn mensen om rekening mee te houden. Die geven hun vrijheid niet zomaar op, zoals een hoop werklui dat de laatste jaren deden. Peer is van ’56, de generatie die alles voor de kiezen krijgt wat betreft de schaalvergroting, de flexibelemarktideologie en het afkalven van de verzorgingsstaat.

‘De angstcultuur van de crisis is weg,’ zegt actieleider van de FNV Cees Bos, ‘mensen komen weer op voor hun rechten.’

Tegen dat FNV-geweld kunnen we nauwelijks op, zegt de stichtingdirecteur, John van den Akker. ‘Wij werken zonder winstoogmerk. Ze vragen nogal wat.’

Van oude veren die nog steeds voorbijgaan: het is de terugkeer van een schitterend arbeidsconflict.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.