Opinie

Heeft Stef Blok dan niets geleerd van bouwfraude?

Als het aan minister Blok ligt worden aannemers als slagers die hun eigen vlees keuren. Een slecht idee.

Beeld Hollandse Hoogte

Ik heb grote bedenkingen bij het plan van minister Blok bij tot privatisering van de bouwcontrole (de Volkskrant, 17 aug., economie). Zelf ben ik als zzp'er werkzaam als toezichthouder op bouwprocessen. Het plan van minister Blok zou mij meer werk kunnen opleveren, maar ik vraag me af of ik dat werk wel wil.

Het artikel vermeldt hoe de gemeente Den Haag grote tekortkomingen bij controles door private bedrijven ervaart. Ik kan mij dat voorstellen. Dat heeft niet te maken met de kwaliteiten van de private markt, maar met de positie waarin deze toezichthouders, in het nu voorgestelde plan, worden gemanoeuvreerd.

Onafhankelijke toezichthouder

Immers, deze bedrijven/zzp'ers worden ingehuurd door de aannemer. En de aannemer heeft een ander belang dan de opdrachtgever of de overheid, namelijk winst maken. En winst wordt gemaakt door een zo kort mogelijke bouw en snelheid gaat ten koste van kwaliteit.

Nu stelt minister Blok als aanvullende eis dat deze toezichthouder 'onafhankelijk' is. Zonder de in Den Haag werkzame toezichthoudende bedrijven ergens van te willen beschuldigen: hoe simpel is het te bedenken dat een aannemer een toezichthouder aanstelt (wellicht een oud-medewerker), werkzaam als zzp'er, en deze een andere kant op laat kijken.

Als het misgaat en de toezichthouder wordt betrapt, komt die toch gewoon weer in dienst van de aannemer? Hebben we nu helemaal niets geleerd van de bouwfraude?

Er is echter een oplossing. Al decennialang is het in Nederland gebruikelijk dat op bouwprojecten een opzichter wordt aangesteld. Door de opdrachtgever wel te verstaan (of namens hem door de architect). Het belang van de opdrachtgever is dat wat de architect voor hem ontworpen heeft, ook zo wordt gebouwd. En wat de architect ontwerpt, is conform de wet (want goedgekeurde omgevingsvergunning) en het belang van de overheid is het naleven van de wet.

Willem Kemper Beeld Rechtenvrij

Plicht van opdrachtgever

Hoe eenvoudig is het nu om niet de aannemer, maar de opdrachtgever de plicht te geven een toezichthouder in te huren. De kosten zijn hetzelfde, alleen betaalt de opdrachtgever direct aan de toezichthouder in plaats van aan de aannemer (die er natuurlijk zijn aannemersprovisie nog eens overheen zet).

Geef die toezichthouder enkele wettelijke verantwoordelijkheden en voilà: een win-winsituatie. De overheid heeft een veel grotere garantie op onafhankelijkheid en de opdrachtgever heeft iemand die in zijn belang naar de bouw kijkt. Eigenlijk zoals we met de traditionele opzichter altijd al hebben gedaan in Nederland, maar dan met een iets formeler tintje.

De lobby

Andersom geredeneerd gaat in het plan van minister Blok de opdrachtgever erop achteruit, want als die een van de aannemer onafhankelijk toezichthouder wil inhuren, komen die kosten nog bij de kosten van de wettelijke toezichthouder. In dat geval komt de opzichter, in de rol van belangenbehartiger van de opdracht-gever, te verdwijnen, want daar is geen geld meer voor. Jammer, want er zijn weinig dingen mooier dan je in te zetten voor een opdrachtgever met als resultaat een kwalitatief goede bouw tegen een rechtvaardige prijs. Daar maak je mensen heel gelukkig mee.

Maar ach, ik begrijp het wel. Bouwend Nederland heeft een immense lobby in Den Haag. En wat zou, in het kader van een passend afscheids-cadeau van het kabinet aan de bouwers, nu mooier zijn dat de opzichter definitief van de bouw verdwijnt en de aannemers voortaan de enige slagers zijn die hun eigen vlees keuren? En voor Stef Blok is er volgend jaar vast een mooie post weggelegd als CEO van een grote bouwer. Een 'Camieltje doen' heet dat geloof ik.

Willem Kemper is bouwkundig directievoerder en toezichthouder.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.