Opinie Ombudsman

Heeft de krant misgeschoten wat betreft de berichtgeving over wapenvergunningen en de registratie van ras?

De overheid kan ‘ras’en afkomst registeren van wie een wapenvergunning aanvraagt. Nieuws voor de krant. Of niet? 

Nieuws: het kabinet wil van iedereen die een wapenvergunning aanvraagt of verlengt voortaan vastleggen wat het ras of de etnische afkomst is. Die nieuwe eisen voor een wapenvergunning stonden in een concept van een wetsvoorstel dat binnenkort in de Tweede Kamer behandeld wordt.

Het was vorige week donderdag ‘opening krant’: voorpaginanieuws dus. Grof geschut. Maar was het ook waar? Sommige lezers met kennis van de materie reageerden verbaasd. Niet over het nieuws, maar over de krant. De Wet wapens en munitie biedt de overheid allang de mogelijkheid ‘bijzondere persoonsgegevens’ te registreren van aanvragers voor een wapenvergunning. Dat gebeurt niet voor ‘iedereen’, maar in specifieke gevallen. Dat daarbij ook naar ‘ras’ van de aanvrager wordt gekeken, zou niet waar zijn. Kop en intro waren dan ook veel te boud, aldus de klagers.

Op de dag van de publicatie stuurde het ministerie van Justitie en Veiligheid een persbericht uit. ‘De politie gaat niet van iedereen die een wapenvergunning aanvraagt zijn etnische afkomst, politieke ­opvatting, religie of ras vastleggen. Dat wil het kabinet ook niet’, aldus het ministerie. Het zou slechts gaan om een aanpassing als gevolg van de privacywet AVG, waardoor bijzondere gegevens over bijvoorbeeld ­‘radicale religieuze of extreem-rechtse groeperingen’ kunnen worden vastgelegd, zoals al gebeurde.

Oei. Heeft de krant hier misgeschoten?

Dat blijft voorlopig nog de vraag. Daarvoor is enige kennis over de achtergrond van dit bericht nodig. Allereerst: aanleiding voor het bericht was een tip van een week eerder via Publeaks, het digitale kanaal waarop iedereen anoniem tips kan geven. Deze tip (door mij ingezien) zag er serieus uit en leek goed onderbouwd.

Ongeloof was de eerste reactie op de parlementaire redactie, vertelt de chef. Maar nader onderzoek leerde dat er inderdaad iets aan de hand is. De Autoriteit Persoonsgegevens bevestigde de op handen zijnde wetswijziging, twee coalitiepartijen bleken bezorgd, evenals de Raad van State. Alleen het ministerie van Justitie en Veiligheid wilde geen commentaar geven. Al met al genoeg reden om te publiceren, aldus de chef.

Pas na die publicatie kwam het ministerie van Justitie met het relativerende persbericht. Dat de ­wapenwet wordt veranderd (iets wat op sociale ­media in twijfel werd getrokken), staat vast. Dat is het gevolg van een aangescherpte Europese richtlijn, na de terroristische aanslagen in Parijs. De kwestie komt binnenkort aan de orde in de Tweede Kamer. ‘Als het werkelijk alleen gaat om een aanpassing voor de AVG, hebben wij te scherp aan de wind gezeild met dit bericht’, zegt de chef. Ook denkt hij niet dat door de wetswijziging werkelijk élke aanvrager (‘iedereen’) van een wapenvergunning ondervraagd zal worden op zijn of haar motieven en persoonlijke kenmerken. Probleem is alleen: er staat nog steeds niets vast. De persverklaring van Justitie legt ook niet uit wat dan precies wel de bedoeling van de wetswijziging is.

Dan het aspect van de registratie van ‘ras’ van aanvragers. Het was ook de parlementair redactie een raadsel hoe die beladen term in de wetswijziging is terechtgekomen. Inmiddels is duidelijk dat het woord letterlijk uit de AVG komt, maar waarom het in de nieuwe wet moet worden opgenomen, blijft ­onduidelijk.

Ook hier weer was het probleem: het ministerie van Justitie weigerde er iets over te zeggen. Dat maakt checken wel heel lastig. Daarbij: als hier niets meer aan de hand blijkt dan een futiele, formele wetswijziging, hoe viel dan te verklaren dat ook juristen verontrust reageerden?

Het heeft volgens de chef parlementaire redactie alle schijn van ‘een slecht gemotiveerd wetsvoorstel dat per ongeluk vroegtijdig in de Kamer is beland en vanwege de publicatie moet worden rechtgezet door de minister van Jusititie’. Tenzij de krant hier ergens met open ogen is ingetrapt, beaamt hij.

Wanneer de zaak onverhoopt anders blijkt dan het bericht van vorige week, zal de krant dat ruiterlijk toegeven, belooft hij. Terecht – misschien was het nieuws eerder de verontrusting onder juristen en ­coalitiepartners dan de wetswijziging zelf.

Maar voor dat inzicht moet het ministerie van Justitie – de afdeling communicatie telt alleen al een legertje van elf mediawoordvoerders – de munitie leveren. Openheid van zaken, zonder zwijgzaamheid en vage verklaringen. Die levering volgt volgende maand in de Kamer, pas dan is deze strijd ­beslecht. 

Post van een lezer: vegetarische rookworst
Na het lezen van de smaaktest van twee vegetarische rookworsten hebben we wat opmerkingen. Twee slagers, geen enkele vegetariër. What’s next? KLM’ers voor een bespreking van Ryanair en de hogesnelheidstrein? Taxichauffeurs Uber laten bespreken? Over de beoordeling: natuurlijk ‘knakt’ het velletje van vegetarische worst niet hetzelfde, maar er worden wel honderdduizend minder varkens voor geslacht.

Nina en Jelle Dikker
Eindhoven

De test van vegetarische rookworst viel meer lezers zwaar op de maag. De auteur, als culinair recensent pleitbezorger van minder vleesconsumptie, koos voor ervaren proevers van worst. Geen vegetariërs, want de claim was dat vegetarische worst ‘net zo goed’ smaakt als echte worst, zegt hij. Daarmee kampte het artikel met hetzelfde euvel als het geteste product: de moeilijk te bedienen doelgroep van vleeslozen tot carnivoren, met alle varianten daartussen.     

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.