Opinie

'Hé, ouwe heks, wat heb jij eigenlijk voor bezemsteel?'

Oud is fout. Op de arbeidsmarkt en bij de vleeskeuring. Het komt uit de angst van jong om ook oud te worden, vindt Mirjam Schöttelndreier.

Cast van de Net5 serie 'Evelien' naar het feuilleton van Martin Bril, met Peter Blok (l) en Kim van Kooten. Beeld ANP

Het gesprek met de jongere collega's ging over het vertrek van tekenaar Peter van Straaten bij Het Parool, de man die in Vrij Nederland furore maakte met Agnes, de alcoholische fortysomewhat. Ook kwam Evelien ter sprake, de verwende Oud-Zuidmoeder, ontsproten aan het brein van wijlen Martin Bril. Opeens werd mij gevraagd waar ik mezelf eigenlijk plaatste, op de Schaal van Evelien. Al klónk het naar de Schaal van Agnes. En het kwam binnen als een milde variant van: 'Hé, ouwe heks, wat heb jij eigenlijk voor bezemsteel?'

Diezelfde week zei columniste Sylvia Witteman in De Pers dat er op krantenredacties journalisten zijn die er 'wel dertig jaar werken' en nog blijven zitten ook, waardoor 'talentvolle jonge journalisten geen kansen meer krijgen'.

Bejaarde uitvreter
Een tijd ben je jong. En getalenteerd. En dan komt de boze dag dat je een sta-in-de-weg bent voor de 'talentvolle' jeugd. Wanneer die boze dag precies valt, weet je nog niet als je begin veertig bent, zoals bovenstaande sprekers. Op de arbeidsmarkt luidt het kabinetsparool doorwerken tot 66 of 67 jaar. De bejaarde uitvreter moet weer een normale belastingleverancier worden.

Het sneue is alleen dat je bij eventueel ontslag, arbeidstechnisch vanaf je 45ste in de categorie pestlijder valt dus vanzelf afdaalt tot een uitkeringsuitvreter. Ook als je als hoogopgeleide senior aanbiedt in de Bruna- of Hema-winkel te willen werken, vang je bot. Werkgevers willen alleen jongeren: oud is gewoon fout.

Vandaag consumeren
Niet alleen op de arbeidsmarkt blijk je op een zwarte dag besmet met een middeleeuwse ziekte, als niet meer zo jonge vrouw blijk je op zekere dag kansloos bij de vleeskeuring: met een beetje geluk zit je nog bij AH's 35 procentskorting - vandaag consumeren! - maar voor je het weet ben je uit de schappen verwijderd: over de datum. Boven de 45 is je eigenheid weg en zijn er nog maar weinig smaken: je bent een leeftijdloze grijze moedermuis, een verlopen lekker wijf of, wel zo veilig, een seksloze one of the guys. En je mag zelf schatten hoe je je verhoudt ten opzichte van een soort, de agnes of de evelien.

Dat de hoogmoed van menig veertiger nog wel eens voor de val komt - de tijd vliegt - mag een troost zijn voor de ongewenst vroeg uitgerangeerden, verbazender is waar de haat vandaan komt tegen alles wat leeft en boven de 45 is. Waarom mag iemand onder de 45 jaar, getalenteerd of gewoon aan het werk, wel geld verdienen om huur of hypotheek te betalen en enige monden te voeden, en wordt een mens boven deze leeftijdsgrens dat alles ontzegd?

Een baan is het centrum van ons bestaan. Jongeren die geen baan kunnen vinden, zijn dus zielig. Maar als mensen eenmaal een baan hebben, mogen ze die niet te lang hebben, want dan eten ze jongermansbrood. Wel lastig, want stel dat al die oude mensen hun 'vaste' baan opgeven en met hun net verworven gebrek aan talent de zzp-markt opgaan. Dan gaan ze daar opnieuw jong talent zitten verdringen. Of stel dat al die ex-getalenteerden bijstandstrekkers worden - wat dat niet kost.

Eindeloze sneeuw
Als stoelklever kun je kennelijk beter een voorbeeld nemen aan de oude eskimo die weet wanneer het tijd is de eindeloze sneeuw in te lopen. Alles beter dan de gemeenschap nog langer tot last te zijn.
Oké, ouderen zien er grosso modo minder aantrekkelijk uit dan jongeren. Ze kunnen ook irritant traag boodschappen doen of voor je fiets rijden. Aan de andere kant: feestjes van vijftigers zijn veel leuker dan die van egomane dertigers en vermoeide veertigers, zemelend over Huis, Haard & Hypotheek. En er zijn ook ouderen die snel & slim zijn.

Toch helpt het niet, argumenteren. Oud is uit, oud is fout. Dus kan er maar één simpele, freudiaanse verklaring zijn: de haat komt voort uit angst. De diepe angst om zelf ouder te worden. Daarbij kunnen jongeren zich niet voorstellen dat er een (arbeids)leven is na je 50ste. Konden junioren die senioren maar wegtoveren, dan bleven ze zelf eeuwig jong en veelbelovend met het mooie-banenrijk voor hen alleen.

Ze zullen het zelf niet geloven, maar die cocktail van angst en ongeloof maakt de 45-minners tot de PVV'ers van de demografie: eigen leeftijd eerst. Inclusief een meldpunt voor overlastgevende ouderen.

Mirjam Schöttelndreier is redacteur van de Volkskrant

 
Die cocktail van angst en ongeloof maakt de 45-minners tot de PVV'ers van de demografie: eigen leeftijd eerst
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.