Hanna Bervoets

Alcohol is als een vogelverschrikker die schaamte op afstand houdt

Het is de ochtend na een nacht waarin ik lang en veel dronk. Ik ben zojuist zwetend wakker geworden, gooi nu het dekbed van me af en staar naar het platfond. Want het komt.

Mijn herinneringen aan gisteravond beginnen langzaam te laden, alsof mijn hoofd een dvd-speler is en de gebeurtenissen op een beschadigd schijfje staan. Het hapert, maar daar zijn ze: scènes in een keuzemenu.

Hanna gaat het café binnen. Hanna drinkt. Hanna praat. Hanna lacht. Hanna drinkt nog meer. Hanna schreeuwt. Hanna proost.

Ja, het komt allemaal naar boven. Al zie ik de scènes anders dan gisteravond. Vannacht zag ik alleen mijn gesprekspartners, hun handen, hun gezichten. Maar nu ik hieraan terugdenk, is het perspectief veranderd naar groothoek. Ik zie nu ook mezelf staan. En ik zie mezelf hartstochtelijk knikken en bezeten nee-schudden ('Helemaal mee eens hoor, echt hé-le-maal!'). Hoor mezelf hard en verontwaardigd praten ('Ik weet nog PRECIES wie er op Twitter ooit iets naars over me heeft gezegd en dat vergeef ik NOOIT meer!') Zie mezelf een foto van de nieuwe vriendin van een voormalige scharrel opzoeken en die het hele café laten rondgaan ('Kijk dan: NIKS aan!') Zie mezelf zo hard lachen dat ik nauwelijks nog geluid maak.

Ik zie, kortom, een vrij hysterische vrouw. En het maakt me nog net iets misselijker dan ik al was. Alsof er beton in mijn maag wordt gestort, dat via mijn slokdarm omhoogkomt en hard wordt. Ja, ik schaam me. Ochtendschaamte is het, de gêne na een bonte avond, de kater van het gemoed.

Mensen beweren: alcohol neemt remmingen weg. Ik zeg: alcohol verjaagt de schaamte. Het is een vogelverschrikker die de schaamte op afstand houdt. Ze vernietigt haar niet definitief, de schaamte gaat gewoon ergens verderop op een tak zitten wachten. En wanneer de alcohol is uitgewerkt, scheert de schaamte alsnog mijn lijf binnen, om de rest van de ochtend loopings in mijn hoofd te blijven maken.

Vraag is: waar schaam ik me eigenlijk voor?

Uiteindelijk gaat schaamte altijd over anderen. Geneert iemand zich, bekijkt hij zichzelf door andermans ogen. Doe ik dat nu, met terugwerkende kracht, dan zie ik dat ik aangeschoten was. Van alles beweerde. En soms, even, de controle over ledematen verloor.

Toch is dat niet waar ik me voor schaam. Aangeschoten zijn we allemaal wel eens en controleverlies betreft niet altijd een verlies als iemand daar zelf voor kiest. Nee, het is iets anders dat mijn ochtendschaamte veroorzaakt. Ik vind het niet erg dát ik aangeschoten overkwam, ik vind het erg dat anderen wellicht dachten: 'Och, ze heeft niet door hoe aangeschoten ze overkomt.' Een subtiel verschil: het verlies van controle versus het verlies van zelfbewustzijn óver dat verlies van controle. En ons zelfbewustzijn - het vermogen op daden te reflecteren op het moment dat ze plaatsvinden - is een harnas. Zonder dat harnas zijn we naakt. En zo schaam ik me vooral omdat ik in de ogen van anderen naakt naast de bar stond.

Maar, vraag ik me nu opeens af, hoe stonden de anderen er eigenlijk bij? En wat vond ík daarvan; wat dacht ík toen ik mijn dronken vrienden hoorde praten?

Leuk. Dat dacht ik waarschijnlijk. Of: die is dronken. Maar inmiddels weet ik allang niet meer wat ik nou precies bij wie dacht. Het moment waarop de schaamte over mijn eigen gênante daden zich aandient, valt dus samen met het moment waarop mijn gedachten aan de gênante daden van anderen vervliegen.

Misschien liggen die anderen nu ook nog in bed. Denken ook zíj terug aan gisteren en letten ook zij alleen op hun eigen aandeel in de scènes. Als dat zo is, zien zij mij niet. En als hun eventuele gedachten over mij reeds vervlogen zijn, betreft ochtendschaamte fantoompijn.

Misschien is dat waarom het gevoel me maar niet wil verlaten.

Fantomen laten zich lastig verjagen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.