Opinielockdown benutten

Handmaid’s Tale-schrijfster Margaret Atwood: ‘Het is de beste tijd, het is de slechtste tijd’

De Canadese schrijver Margaret Atwood weet hoe we er in de lockdown het beste van kunnen maken. ‘Denk aan alles waarvan u hoopt dat het er nog zal zijn.’

Margaret Atwood in 2018.Beeld Getty

Kent u die film waarin een ridder naar zijn kasteel galoppeert terwijl de ophaalbrug al omhoog gaat en zijn witte paard met een geweldige boog over de slotgracht springt? Ik moest daar laatst aan denken, maar toen ik er op internet naar zocht, vond ik alleen een paar auto’s die vanaf een halfopgehesen brug over een rivier vlogen en de Pink Panther die na een mislukte poging ligt te spartelen in het modderige water.

Maar stel dat wij die ruiter zijn. We worden achtervolgd door het gevreesde virus. We zweven door de lucht en hopen dat we de overkant halen waar het leven dan weer normaal zal zijn, althans wat wij onder normaal verstaan. Wat moeten we doen daarboven, tussen nu en dan?

Denk aan alles waarvan u hoopt dat het er nog zal zijn wanneer het u is gelukt om dat kasteel van de toekomst te bereiken. Doe vervolgens wat u nu kunt doen om het toekomstige bestaan van dat alles veilig te stellen.

Literaire eilanden

De mensen in de zorg moeten vanzelfsprekend worden gesteund, als we er tenminste van uitgaan dat we in Kasteel de Toekomst goede gezondheidszorg willen. Maar wat maakte uw leven de moeite waard toen het virus er nog niet was, afgezien van familie en vrienden? Dat verschilt per persoon. Voor mij was het onder meer het volgende.

Favoriete restaurants en cafés. Vreemd eigenlijk dat we denken dat zulke fijne gelegenheden er altijd zullen zijn en we er altijd naartoe kunnen gaan als we daar zin in hebben. Bestel afhaalmaaltijden en koop tegoedbonnen om ze naar de overkant te helpen. Meestal kunt u op internet wel vinden wat er wordt aangeboden, en waar.

De lokale boekwinkel. Bestel daar uw boeken en haal ze af of laat ze bezorgen. Steun de boekwinkel! Ook uitgevers en auteurs kunnen uw hulp gebruiken, vooral omdat boekpresentaties niet meer door kunnen gaan. Er worden allerlei inventieve oplossingen bedacht: boekpresentaties op Twitter, podcasts, en andere virtuele evenementen. Mensen hebben het vaak over ‘de lezers’ en ‘de literaire wereld’ alsof dat een hechte gemeenschap is, maar dat klopt niet helemaal: er zijn veel groepen en eilandjes en die zijn elkaar niet altijd vriendelijk gezind – maar nu kunt u de saamhorigheid bevorderen.

De mond niet snoeren

Toen ik 25 was, was het Canadese literaire klimaat zó schraal dat het vanzelfsprekend was dat auteurs zowel andere auteurs als hun uitgevers moesten helpen. Dat deden we dus, meestal, ook al hadden sommigen de pest aan sommige anderen. (Dat hoort ook bij een ‘gemeenschap’. Vraag maar aan mensen uit een klein dorp. Je gaat toch ook naar de begrafenis van je vijanden? Misschien waren dat klootzakken, maar het waren wel ónze klootzakken. Probeer die gemeenschapszin te herstellen!)

Uw oude vertrouwde kranten en tijdschriften. De democratie staat onder grote druk, want een crisis biedt autoritaire regimes een uitgelezen kans om burgerrechten, democratische vrijheden en mensenrechten aan hun laars te lappen. Een altijd weer populaire methode daarvoor is het nemen van totalitaire maatregelen die gericht zijn op het ondermijnen en verbieden van informatie en debat. Het is van levensbelang om ervoor te zorgen dat de informatievoorziening wordt gehandhaafd en betrouwbaar blijft. Neem abonnementen. Steun websites die vechten tegen nepnieuws, steun organisaties zoals de internationale schrijversvereniging PEN die zich inzet voor de vrijheid van meningsuiting. Zorg voor gratis reclame door uw eigen sociale media in te zetten. Laat u door een virus niet de mond snoeren.

Moed

Allerlei soorten kunstorganisaties. Met kunst geven we uiting aan ons menszijn, in alle dimensies. Kunst laat ons afdalen naar de diepten van onze menselijke natuur, laat ons stijgen naar de hoogste toppen, toont alles daar tussenin. Theater, muziek, dans, festivals, musea: overal moet vanalles worden afgelast en dat komt heel hard aan. Geef donaties, koop tegoedbonnen, betaal voor online evenementen. Zonder publiek zal er uiteindelijk geen kunst meer zijn. Wees nu dat publiek.

Uw planeet. De aarde waarop u leeft. Lang verhaal kort: verniel de zee en weg is uw zuurstof. Het is al vaak gezegd: tijdens deze pandemie is de wereldwijde uitstoot en vervuiling verminderd. Gaan we anders leven waardoor dat in Kasteel de Toekomst zo zal blijven? Gaan we de energie- en voedselvoorziening op een betere manier regelen? Of gaan we gewoon op de oude voet verder? Kies een of twee milieuorganisaties, of meerdere, en word donateur. Dit is uw kans.

Tot slot: houd moed. U kunt écht over de slotgracht springen. Ja, dit zijn griezelige en nare tijden. Er gaan mensen dood. Mensen verliezen hun baan, krijgen het gevoel dat ze in hun leven stuurloos zijn, ook al koersten ze vroeger misschien al vlak langs de afgrond. Maar als u niet ziek bent – en zelfs als u kleine kinderen hebt en het soms lijkt alsof uw hersens zijn gekidnapt – bent u relatief nog goed af.

U kunt deze tijd benutten, zij het in een wat minder krankzinnig tempo dan toen alles nog ‘normaal’ was. Veel mensen zetten nu vraagtekens bij dat tempo – waar was die eeuwige haast eigenlijk voor nodig? – en besluiten dat ze het van nu af aan anders gaan doen.

Het is de beste tijd, het is de slechtste tijd. Hoe u deze periode ervaart is voor een deel aan u. Als u dit leest, bent u in leven, dat neem ik tenminste aan. Is dat laatste niet het geval, dan staat mij nog een grote verrassing te wachten.

Schrijver Margaret Atwood (80) won vele literaire prijzen, waaronder de Man Booker Prize in 2000 voor De blinde huurmoordenaar en in 2019 voor De Testamenten,  het vervolg op haar befaamde The Handmaid’s Tale uit 1985. 

Vertaling door Lidwien Biekmann.

Margaret Atwood zou geen vervolg schrijven op The Handmaid’s Tale, maar ze deed het toch. Waarom?
Tientallen jaren weigerde Margaret Atwood een vervolg te schrijven op The Handmaid’s Tale. Nu ligt het er toch; dinsdag is de wereldwijde lancering. Wat hield haar tegen? En waarom veranderde ze van gedachten?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden