Opinie

Handhaaf de boekenlijst in voortgezet onderwijs

Kluun, Saskia Noort en Sylvia Witteman zijn voor afschaffing van de literatuurlijst op middelbare scholen. Een slecht idee.

Kluun op het Boekenbal in de Amsterdamse Stadsschouwburg: afschaffen die boekenlijst.Beeld anp

Er is nogal wat te doen over de literatuurlijst op middelbare scholen. Na de uitspraken van Kluun en Saskia Noort over het afschaffen van de lijst, schaarde afgelopen zaterdag ook Sylvia Witteman (Sir Edmund, 19 maart) zich aan deze zijde met visieloze uitspraken als 'wie lezen niet leuk vindt, kan het beter laten' en 'Afschaffen, die lijst'. Hoewel Wittemans boekbijdragen meestal best op mijn waardering kunnen rekenen, ben ik het met haar afgelopen column hartgrondig oneens.

Wat is dat, dé boekenlijst? Een boekenlijst afschaffen, wat betekent dat eigenlijk? Dat leerlingen niet meer hoeven te lezen of dat ze alles mogen lezen wat ze willen? En over welke lijst hebben we het eigenlijk als gesproken wordt over dé boekenlijst? Een lijst waar door docenten en leerlingen veel gebruik van wordt gemaakt is te vinden op de site www.lezenvoordelijst.nl.

Wie goed kijkt, ziet dat zowel Kluun als Saskia Noort op de lijst te vinden zijn (niveau 1 weliswaar), als een prima opstap om daarna een keer iets meer uitdaging te zoeken in bijvoorbeeld een Philip Huff of Charles den Tex. Wie verder scrolt door de lijst ziet dat er vanaf niveau 4 ook een Mulisch of Hermans voorkomt, naast meer recente werken van bijvoorbeeld Nina Wijers of Hanna Bervoets. Deze lijst is een greep uit het bestaande boekenaanbod en is continu in beweging.

Een schop tegen het zere been

Als docente Nederlands ben ik wekelijks bezig met boeken in de klas. Als ik zelf enthousiast ben over een boek, probeer ik dat op mijn leerlingen over te brengen. Dat heeft niets met een lijst te maken, maar dat het boek zo'n puber iets te bieden moet hebben, staat buiten kijf.

Een verbreding van hun wereld, gevatte taligheid of een inzicht in zichzelf. Iets meer dan clichés en dat wat er in hun werkelijkheid al voor handen ligt.
Het gemak waarmee allerlei ongenuanceerde uitspraken de wereld in worden gesproeid, is een schop tegen het been van de docent die zich vol overgave inzet om leerlingen aan het lezen te krijgen.

Laat ik daarmee direct een aantal misverstanden de wereld uithelpen. Leesbevordering is niet het enige doel (hoewel zeker een belangrijke), het gaat ook over literair inzicht. Hoe wil je dat halen uit een boeketroman, zo een waar Witteman schijnbaar geen probleem mee heeft om de leerling mee te bedienen.

Wees welkom in de klas

Enkel voor de vwo-leerling heeft een Nederlands docent de lastige taak om ook een licht te schijnen over onze Nederlandse literatuurgeschiedenis. Hoe verschilt de taal in de Middeleeuwen met hoe we nu spreken? Met welk doel is de 'Max Havelaar' geschreven? Dat soort vragen staan centraal. Dachten jullie nu werkelijk dat wij Multatuli aanprijzen aan de klas om ze lekker aan het lezen te krijgen? Wat een bespottelijk idee. Ik lees het zelf niet eens voor de lol, maar wel omdat het qua constructie en functie een bijzonder werk betreft.

Dus, wie niet lezen wil, kan het maar beter laten? Doet dat recht aan de functie van school, die leerlingen iets zou moeten bieden dat ze nog niet zelf uit het leven halen. Of doet het recht aan een maatschappij waarin belezenheid en economisch succes in rechte lijn met elkaar verbonden zijn?

Doet dat recht aan de leerling die steeds slechter met zijn eigen taal overweg kan? Ik weet het niet. Het is makkelijk roepen vanuit die mooie schrijverstoren. Weten hoe het er echt aan toe gaat? Ik nodig Kluun, Saskia en Sylvia van harte uit om eens te komen kijken in de klas, mijn deuren staan open.

Loes van Rooij is docent Nederlands en letterkundige.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden