Handelsbeleid ingewikkelder dan Trump dacht

New York Times-columnist: Twitteraar-in-chief heeft geen idee meer wat hij moet doen

President Trump en vice-president Mike Pence tijdens een persconferentie over het tekenen van twee oekazes over handel op vrijdag 31 maart. Beeld afp

Tijdens de verkiezingscampagne sprak Donald Trump vaak over hoe hij de 'afschuwelijke handelsovereenkomsten' die Amerika had gesloten, opnieuw ging bespreken om miljoenen banen terug naar Amerika te krijgen. Tot nu toe is er niets gebeurd. Niet alleen is Trumps handelspolitiek - Trumptrade? - nergens te bekennen; er is zelfs geen indicatie waar het om zou kunnen gaan.

Vrijdag organiseerde het Witte Huis een ceremonie waarbij Trump twee oekazes over handel zou ondertekenen. Waarschijnlijk om de indruk weg te nemen dat zijn vuurwerk over handel niets voorstelde.

Helaas bleken de oekazes nothingburgers. Een gaf opdracht tot onderzoek naar oorzaken van het handelstekort. De ander had te maken met kleinere aspecten van tariefinning en leek een eerder besluit van president Obama te dupliceren.

Geen verrassing dus dat de aanwezige journalisten geen vragen stelden over handel. Daarna liep Trump de zaal uit, zonder de orders te hebben getekend (later zou dit alsnog gebeurd zijn). Het fiasco is een illustratie van wat er begint uit te zien als een mislukte agenda.

Bedrijven lijken te hebben geconcludeerd dat Trump inzake handel een papieren tijger is. De golf verhuizingen van bedrijven naar Mexico, die enigszins stokte toen directeuren een wit voetje probeerden te halen bij de nieuwe president, is weer op gang gekomen. Handelsbeleid per tweet, zo lijkt het, is uitgewerkt.

Investeerders lijken dezelfde conclusie te hebben getrokken: de Mexicaanse peso daalde 16 procent na de verkiezingen, maar heeft zich inmiddels bijna helemaal hersteld.

Oh, en vorige week deed een voorstel voor een aangepast vrijhandelsverdrag met Mexico en Canada (Nafta) de ronde in het Congres. In plaats van ingrijpende veranderingen in wat Trump 'de ergste handelsovereenkomst' ooit noemde, gaat het nu om kleine aanpassingen. Dat is niet waarop arbeiders die op Trump stemden hadden gehoopt.

Waarom kan Trumps handelsbeleid worden samengevat als 'hard roepen met een kleine stok achter je rug'? Laat me twee redenen geven.

Toen Trump tekeerging tegen handelsdeals wist hij niet waarover hij het had. (Ik weet het, u bent geschokt.) Wie luisterde naar de Twitteraar-in-chief dacht dat Nafta een groot cadeau was waarvoor Amerika niks terugkreeg. Maar Mexico verlaagde de importheffingen voor goederen uit de VS drastisch, in ruil voor kleinere tariefreducties van de VS.

Of neem Trumps herhaalde claims dat China concurrentievoordeel behaalt door zijn munteenheid te manipuleren. Dat klopte zes jaar geleden, maar nu niet. Nu intervenieert China om zijn munteenheid hoog te houden, niet om hem te verlagen.

Onzin praten over handel bracht Trump geen schade toe in de campagne. Maar nu komt hij erachter dat die enorm oneerlijke handelsovereenkomsten uiteindelijk niet zo oneerlijk zijn. Waardoor hij geen idee heeft wat hij nu moet doen.

Wat ons op de tweede reden brengt: wat je ook van oude handelsdeals denkt, handel is nu diep geïntegreerd in de economie. Neem auto's. Het heeft weinig zin nog te spreken over een Amerikaanse of Canadese of Mexicaanse auto-industrie. Er is een vergaand geïntegreerde Noord-Amerikaanse industrie, waarin voertuigen en onderdelen kriskras het continent overgaan, waarbij in bijna elke geproduceerde auto onderdelen zitten uit alle drie de landen. Moet dat zo? Nee. Bij een invoertarief van 30 procent zullen die industrieën na een paar jaar weer nationaal zijn. Maar die overgang zou chaotisch en pijnlijk zijn.

Economen spreken over de 'Chinaschok': het verstorende effect op banen en gemeenschappen van de sterke groei van Chinese exporten vanaf de jaren negentig tot 2007. Nu de mondialisering terugdraaien zou een even pijnlijke Trumpschok teweegbrengen, met opnieuw een verstoring van banen en gemeenschappen. En het zou ook pijnlijk zijn voor sommige van die belangengroepen van grote bedrijven die, wat gek toch, veel invloed hebben op dit zogenaamd populistische regime.

Trumptrade loopt tegen dezelfde muur op als Trumpcare. Trump won het presidentschap met grote woorden, in de overtuiging dat zijn voorgangers er een janboel van hadden gemaakt en dat hij - en alleen hij - het veel beter kon. Miljoenen kiezers geloofden hem. Maar regeren is geen reality-tv. Een paar weken terug jammerde Trump dat 'niemand wist dat gezondheidszorg zo gecompliceerd zou zijn'. Nu zal hij wel hetzelfde zeggen over handelsbeleid.

Paul Krugman is columnist van © The New York Times

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.