OpinieBrieven

‘Haïti was geen keerpunt in de slavenbevrijding’

De lezersbrieven van vrijdag 3 juli.

Gravure van de Haïtiaanse Revolutie (1791-1804): opstand tegen de Franse heersers.Beeld Getty

Brief van de Dag: ‘Deftige witte heren lieten jacht inzetten op illegale slavenschepen’

Vormde de zwarte republiek Haïti na 1804 een constante dreiging voor het hele slavernijsysteem en was de slavenopstand daar ‘een historisch keerpunt’, zoals historicus Karwan Fatah-Black ons wil doen geloven (O&D, 1 juli)?

Als dat waar is, waarom ­bleven dan na die Haïtiaanse opstand de aankoopprijzen van slaven elders stijgen en werden er nog eens 3 miljoen (!) Afrikaanse slaven naar Noord- en Zuid-Amerika gehaald? Zou Haïti de slavenhouders echt bang gemaakt hebben, dan waren de slavenprijzen in de Nieuwe Wereld sterk gedaald, want wie wil er nu betalen voor een slaaf, die binnen afzienbare tijd vrij kon zijn?

Na de geslaagde opstand op Haïti hadden de slaveneconomieën op Cuba en in Brazilië zelfs nog een gouden toekomst voor zich. Hoezo historisch keerpunt? Door de hogere ­prijzen en door het feit dat de Afrikanen naast mannen steeds meer vrouwen en kinderen verkochten, konden de slavenhandel en slavernij nog vele decennia doorgroeien.

De parlementen in Europa en de Verenigde Staten, vol met oude, deftige witte heren, hebben daar echter met hun wet­geving een einde aan gemaakt.

Bovendien maakten deze heren aanzienlijke bedragen vrij om de naleving van die afschaffingswetten te controleren, ongeacht de hoge sterfte aan boord van de marine­schepen die langs de Afrikaanse kusten op illegale slavenschepen joegen.

En daar is het niet bij gebleven, want de hardnekkige tegenwerking van de Aziatische en Afrikaanse slavenhandelaren heeft niet verhinderd dat de Europese koloniale mogendheden er later, in de 19de eeuw, bijna in geslaagd zijn om ook de wijdverbreide interne slavenhandel en slavernij in Azië en Afrika te onderdrukken.

De these dat de slaven zichzelf hebben bevrijd, mag dan een warm gevoel van binnen geven, ze is met uitzondering van Haïti onjuist.

Piet Emmer, auteur van Geschiedenis van de Nederlandse slavenhandel, Leiden

Mondspoelen

De beschaving was afgelopen woensdag (weer) ver te zoeken in de Tweede Kamer. Maar het ging dan ook over ­institutioneel racisme.

Zoals gebruikelijk namen de heren Klaver en Wilders weer harde woorden in de mond. Ik stel daarom voor om in het vervolg het gebruik van het woord ‘idioot’ (indien hiermee een collega wordt aangeduid) met twee keer, en het gebruik van het woord ‘hooligan’ met één keer mondspoelen te bestraffen.

Het gebruik van de beeldspraak ‘beschonken komkommer’ door de heer Azarkan zie ik vanwege de originaliteit door de vingers.

Kees de Jong, Utrecht

Topvrouw

Merel van Vroonhoven maakte in het recente verleden een overstap van een bestuurlijke topfunctie naar een plek op de werkvloer in het onderwijs. Hiermee is ze in de ogen van de Volkskrant ‘ex-topvrouw’. Ik zou zeggen: Van Vroonhoven maakt persoonlijke groei door, maakt een bevlogen keuze en gaat een zeer eervolle functie bekleden: zij is en blijft een topvrouw!

Filip Borst, Delfgauw

Bouwen

‘Bouwen, bouwen, bouwen’ is het motto waarmee Onno Hoes en Jurgen Nobel (O&D, 1 juli) een handreiking namens de NVM en gemeente Haarlemmermeer menen te doen aan Nederland om de crisis te lijf te gaan. ‘Alle seinen (moeten) op groen’ – wat klinkt als: ‘Laten we weer ongebreideld groeien.’ Want als dat niet kan, ‘staat Nederland vroeg of laat stil’.

Ik vraag mij af: ten koste waarvan moet er worden gegroeid? Wat moet er nog meer worden opgeofferd? Wanneer zijn Hoes en Nobel tevreden met de mogelijkheden om te bouwen? En waarom zouden hun maatstaven voor een volgebouwd land door iedereen als wenselijk moeten worden beschouwd? Wat zou er gebeuren als we pas op de plaats maken? Dat gaat namelijk een keer gebeuren – vrijwillig of niet.

Net zoals meer snelweg tot meer autoverkeer leidt, zullen meer ­woningen tot meer bevolkingsdruk leiden. Nobel en Hoes zijn exponenten van de menselijke neiging om dingen die niet of slechts kort­stondig werken nóg vaker en nóg meer te doen.

Jan Riemersma, Winterswijk

Zetelroof

Nog een tip voor de komende wijziging van het kiesstelsel: een clausule die voorkomt dat er weer de zoveelste zetelroof plaatsvindt. Komt de transparantie in de politiek ten goede en raken we eindelijk verlost van de plucheplakkers.

Jos van Bourgondien, Lisse

Niet prettig

Etnisch profileren staat in het brandpunt van de belangstelling. Op straat zijn de discussies heftig. In de Tweede Kamer slaan PvdA en Denk elkaar ermee om de oren. Als een aantal mensen van Noord-Afrikaanse afkomst iets fout doet, mag je daarop niet de hele etnische groep negatief noemen. Als een aantal ‘zwarte’ mensen goed kunnen voetballen, dan is het onzin om te zeggen dat alle ‘zwarte’ mensen perfecte sporters zijn.

Als een aantal Nederlanders in het verleden betrokken was in de slavenhandel, dan vraag ik me dus ook af of het terecht is om nu aan de hele ‘blanke’ samenleving te vragen om excuses. Daardoor voel ik me aangesproken op iets wat ik tweehonderd jaar geleden niet heb gedaan. En voel ik me tekort gedaan in de positieve intenties, waarmee ik in mijn vroegere werk in de Bijlmer en in mijn huidige vluchtelingenhulp bezig ben. Ik voel me etnisch geprofileerd. Dat voelt niet prettig.

Roelof Heyser, Almere

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden