Column

'Had Metro het woord 'moslims' moeten weglaten?'

Het is heel netjes om gelovigen niet onnodig te willen kwetsen, maar het geloof zélf hoef je echt niet te ontzien, betoogt Vonk-columnist Jonathan van het Reve.

Beeld anp

'Moslims willen vrouw dood na start wijnbar.' Snapt u deze kop? Ik wel: iemand heeft een wijnbar geopend, en nu wordt ze bedreigd. De kop vertelt niet waarom, maar aangezien er 'moslims' staat, heeft het vast met alcohol te maken. Best simpel dus, maar toch kreeg dagblad Metro veel boze reacties. Je zou de kop namelijk ook kunnen lezen alsof álle moslims die mevrouw dood willen. Of de mééste moslims. Als je het artikel even bekijkt, merk je al snel dat die lezing niet klopt, maar inderdaad: het is niet bepaald een subtiele kop.

Had Metro dat 'moslims' dan moeten weglaten? Nee, want het is relevante informatie. 'Moslims overvallen tankstation' is onzin, 'moslims bespugen homo' kun je over twisten, maar in dit specifieke geval is toch vrij evident dat religie de motivatie was om deze vrouw te bedreigen. Een veelgehoorde suggestie onder de protesterende lezers was dat er iets als 'fundamentalistische moslims' had moeten staan, of 'moslimextremisten', dus in elk geval iets om duidelijk te maken dat het niet zomaar wat moslims waren.

Maar ook dát is niet helemaal bevredigend. Want wie bepaalt dan wat normaal is en wat 'extremistisch' oftewel doorgeschoten? In Nederland zijn de meeste gelovigen niet heel fanatiek, dus wat dat betreft is 'gematigd' hier inderdaad normaal. Maar in andere landen is de norm totaal anders. Daar zouden onze 'normale' gelovigen misschien wel 'halve gelovigen' of zelfs 'afvalligen' heten. Iemand die vrouwen verbiedt wijn te schenken is daar juist heel gewoon - en waarom zouden ze daar geen verstand van de islam hebben?

Als je gelovig bent, snap ik dat je een medegelovige die iets doet waar jij tegen bent, een afvallige of een extremist noemt. Je kúnt zelfs niet anders, want als die ander de 'echte' gelovige was, zou jij dus een 'neppe' zijn. Natuurlijk sta je achter je eigen overtuigingen en wat jij te ver vindt gaan, of dat nou meisjesbesnijdenis of alcoholverkoop is, hoort dus per definitie niet bij jouw geloof.

Maar om als neutrale buitenstaander mee te gaan in dit (sorry) 'frame', hoe vriendelijk je het ook bedoelt, is niet vanzelfsprekend. Want door de goeden 'gewoon' gelovig te noemen en de kwaden 'extremistisch', neem je feitelijk een theologisch standpunt in - net zo goed als wanneer je die doodsbedreigende fanatici 'vroom' of 'toegewijd' zou noemen, en gematigden 'afgedwaald' of 'onecht'. Sterker nog: door te doen alsof alle achterlijke, negatieve elementen er eigenlijk niet bijhoren, impliceer je dat het geloof in wezen iets positiefs is.

Dat mag, en er zijn veel mensen, zelfs ongelovigen, die dat echt denken. Maar het hoeft niet. Het is heel netjes om gelovigen niet onnodig te willen kwetsen, maar het geloof zélf hoef je echt niet te ontzien. Woorden als 'extremist' en 'fundamentalist' zijn een vorm van doorgeschoten beleefdheid.

Jonathan van het Reve schrijft elke week een column in het katern Vonk van de Volkskant.
Twitter: @JvhReve

 
Het is heel netjes om gelovigen niet onnodig te willen kwetsen, maar het geloof zélf hoef je echt niet te ontzien
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden