Column Peter de Waard

Had Keolis zijn bussen bij VDL moeten bestellen?

Op de pagina Beurs en Bedrijf stond zaterdag op een onopvallende plek een opvallend bericht. Het streekvervoersbedrijf Keolis Nederland, vooral actief in het oosten van het land, heeft 259 elektrische bussen besteld bij het Chinese bedrijf BYD. Die zullen worden ingezet bij de nieuwe concessie IJssel-Vecht. Het is de grootste Europese order van elektrische bussen ooit.

Dat mensen zich onmiddellijk achter de oren krabden, was niet zo gek. Nederland heeft met VDL Bus & Coach in Valkenswaard zelf een bedrijf dat in Europa marktleider is op het gebied van de productie van elektrische bussen. Dat Keolis de bussen helemaal van de andere kant van de wereld hiernaartoe wil halen, viel niet bij iedereen in goede aarde.

VDL had ook aan de aanbesteding meegedaan, maar greep net naast de order. Volgens een woordvoerder van VDL zat er niet veel licht tussen beide aanbiedingen. ‘En we zijn ook best teleurgesteld dat we die order niet hebben gekregen. Misschien had lokale werkgelegenheid ook als factor mogen meewegen.’ In de staten van de provincie Overijssel – het hoofdkantoor van Keolis is gevestigd in Deventer – zijn zelfs vragen gesteld.

In de wereld van de markteconomie is het riskant om vanwege andere redenen dan kwaliteit en prijs orders te gunnen. De NS merkte dat deze week nog toen de reclameborden op wit gingen, omdat gezondigd was tegen regels. Provincies gaan niet over de aanschaf van bussen. Keolis Nederland noemt het een puur zakelijke beslissing. ‘Het door ons gewenste voertuig was niet leverbaar in het programma van VDL. Daarnaast kon niet worden gegarandeerd dat de voertuigen tijdig geleverd werden. Voor ons gaf dat te veel onzekerheid’, aldus dat bedrijf.

Indien Keolis echter nog een Nederlands bedrijf was geweest, zou het mogelijk anders zijn gelopen. Tot 2012 was het een Nederlandse joint venture onder de naam Sythus (Synergy between Train and Bus) met de NS als een van de grootaandeelhouders. Maar die verkochten in 2012 hun belang aan de Franse staatsspoorwegen, die daardoor nu 70 procent van de aandelen in Keolis hebben. In Frankrijk hebben Franse ondernemingen altijd een streepje voor, maar als het om de Nederlandse dochter gaat, gaan prijs en levertijd al snel boven hogere Europese belangen.

Als Europa echt een gezamenlijk industriebeleid zou hebben, zou de ontwikkeling van duurzame elektrische bussen een hoeksteen moeten zijn. Maar Europa kent geen grensoverschrijdend industriebeleid.

Uiteraard moet Keolis kiezen voor de beste aanbieding. Maar de bussenmarkt is niet transparant. BYD – van origine een Chinese batterijfabrikant – heeft in korte tijd al 1.200 elektrische bussen aan vervoersondernemingen in Europa geleverd. Europeanen krijgen in China natuurlijk geen voet aan de grond.

Een Chinees bedrijf heeft de macht om in korte tijd de hele Europese bussenmarkt te veroveren. Dat is op zijn minst verontrustend.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden