Voorwaarts! Koen Haegens

Had de ultieme vrijhaven van Ayn Rand daadwerkelijk bestaan, dan was vroeg of laat een Mark Zuckerberg komen binnenwandelen

Voor Facebook vormt de libra het begin van een nieuw monetair tijdperk. Volgend jaar al moeten de 2,4 miljard gebruikers van het sociale medium de cryptomunt kunnen gebruiken. Voor de libertariërs, cypherpunks en anarchisten die de stuwende kracht vormen achter de cryptorevolutie, is de libra iets anders: een klassiek drama. De libra zal de weg bereiden voor het origineel, de bitcoin, roepen de optimisten. Ik vrees dat ze bedrogen uitkomen. De libra is de definitieve ontaarding van hun oorspronkelijke ideaal.

Cryptomunten als bitcoin zouden met hun onderliggende blockchaintechnologie overheden overbodig maken. Centrale banken, fiatmunten, de grote financiële instellingen: weg ermee. Niet voor niets is de bitcoin vergeleken met het anarcho-kapitalistische paradijs van Ayn Rand. In haar nog altijd razend populaire roman Atlas Shrugged uit 1957 beschrijft de Russisch-Amerikaanse hoe een groep energieke ondernemers, alle overheidsbemoeienis zat, in de Rocky Mountains in het diepste geheim een nieuwe maatschappij sticht. Een vallei zonder betutteling.

Sindsdien is talloze malen gepoogd deze ultieme vrijhaven te realiseren. Er zijn plannen om op zee drijvende libertarische gemeenschappen te bouwen. In de Verenigde Staten beloofden duizenden enthousiastelingen in het kader van het Free State Project te migreren naar het dunbevolkte New Hampshire. In Chili moest de utopie van Ayn Rand werkelijkheid worden in een vallei in de Andes, mét prominente rol voor de bitcoin. Een droom die volgens een reconstructie van Vice alweer is stukgelopen op onderlinge ruzies en bedrog.

Beeld Reuters

Full disclosure: het anarchisme is me lief. Niet als blauwdruk voor een staatloze samenleving, maar als een mentaliteit waarbij elke vorm van macht wordt gewantrouwd. Daar zit meteen het probleem van het anarcho-kapitalisme. De volgelingen van denkers als Ayn Rand, Murray Rothbard en voormalig presidentskandidaat Ron Paul zijn uiterst kritisch op de staat. Terecht. Helaas hebben ze een blinde vlek voor alle andere machtsverschillen. Zelfbenoemde baasjes met grote bekken, bijvoorbeeld. Of de monopolies, kartels en fraudes waar de door hen opgehemelde ‘vrije markt’ onvermijdelijk toe leidt.

Iets dergelijks is de blockchain overkomen. De gevestigde orde, constateerde een blockchainspecialist verontwaardigd, tracht die nieuwe technologie ‘te kapen door haar te omarmen, uit te breiden en van het oorspronkelijke pad weg te voeren’. Nu doet Facebook hetzelfde via de libra. In naam een cryptomunt, maar centraal geregeerd vanuit Zwitserland door een select gezelschap grote bedrijven, met als voornaamste doel nóg meer over het privéleven van consumenten te weten te komen.

Had de vallei van Ayn Rand in de Rocky Mountains daadwerkelijk bestaan, dan was vroeg of laat een Mark Zuckerberg komen binnenwandelen. Eerst verleidt hij de vrijgevochten bewoners hun dag door te brengen op zijn geinige sociale medium. Eenmaal monopolist brengt hij een eigen munt uit, om vervolgens alle vertrouwelijke data door te verkopen aan wie er maar voor wil betalen, de vermaledijde overheid inclusief. Het vrije paradijs ziet er anders uit.

Meer lezen over Facebooks libra en de cryptorevolutie?

Van Europa tot de Verenigde Staten reageren politici en centrale bankiers als door een wesp gestoken op de plannen van Facebook voor een eigen munt, de libra. Wat staat er op het spel dat de gemoederen zo hoog oplopen?

Hoe uitgerekend de gevestigde orde waarmee blockchain en bitcoin moesten afrekenen, de nieuwe technologie heeft omarmd. ‘Mensen beginnen met een hoodie, maar nu dragen ze ineens een pak.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden