Column

Ha, we deugen allemaal niet, dat is geruststellend

Wat moet je als verstandig progressief mens nou met die Keulse affaire aan? Ik merk dat ik mezelf de afgelopen weken heen en weer geslingerd heb gevoeld tussen veel standpunten en emoties, hopend dat ik bepaalde conclusies niet zou hoeven te trekken.

Als alle mannen potentieel een probleem met vrouwen hebben, is er geen specifiek probleem meer met gevluchte moslimmannen. Beeld thinkstock

Het begon er mee dat ik dacht 'o, nee, nu krijgt Wilders gelijk'. Ik had me wild geërgerd aan alle overtrokken metaforen en breed geëtaleerde angsten waarbij elk lelieblank Hollands meisje bang moet zijn voor elke donkere man, en juist dat geklets kreeg nu extra brandstof.

Maar terwijl het bewijs zich opstapelde dat er in Keulen inderdaad een grote groep mannen met een migranten- of vluchtelingenachtergrond betrokken was bij de aanrandingen, bekroop me al snel een ander gevoel. Als spiegelbeeld van de niet deugende gevluchte testosteronbommen op het Keulse stationsplein ontstond al snel het beeld dat alle andere mannen kennelijk wel deugen en kennelijk wel voorbeeldig met vrouwen om gaan. Dat kon ook niet waar zijn. En dus was ik heel blij toen Mieke van der Linden op 9 januari in de NRC betoogde hoe de publieke ruimte altijd al van mannen is geweest en zij haar hele leven door mannen - blank, zwart en alles daartussenin - was lastiggevallen. Ha, eindelijk de broodnodige nuance, dacht ik, alle mannen zijn fout!

Dezelfde opluchting viel me ten deel toen Harriet Duurvoort een dag later haar mooie column uitsprak bij de columnistenmarathon van de Volkskrant. Zij kende het gesis van Marokkaanse jongens, maar ook de opmerkingen van Surinaamse macho's en de grijpgrage handen van blanke corpsballen. Ha fijn, dacht ik, we deugen allemaal niet, dat is geruststellend.

Toch ging het knagen. Hier klopte iets niet. Het duurde even voor ik het zelf door had, misschien omdat ook ik blij was dat het even niet alleen maar over foute allochtone mannen ging. De conclusie moet niettemin zijn dat de redeneringen van Van der Linden en Duurvoort model staan voor een ingewikkelde vorm van politieke correctheid die ons niet verder helpt. Laat ik het politieke correctheid van de tweede orde noemen.

Politieke correctheid van de eerste orde is het simpele ontkennen van een probleem omdat het niet uit komt. Wegkijken omdat feiten je wereldbeeld overhoop halen. Het zijn de voorbeelden waar Sander van Walsum woensdag een mooi artikel in de Volkskrant over schreef. Het doodzwijgen van incidenten in Keulen en elders. Het ontkennen van hoe cultuur en religie van invloed kan zijn op beelden die mannen hebben van vrouwen.

Maar ook het niet onder ogen willen zien hoe ambigue wij zelf om gaan met beelden van vrouwen, seks, bloot en intimiteit in de openbare ruimte - en hoe verwarrend dat kan zijn voor nieuwkomers; Margriet Oostveen gaf daar daags na Keulen, ook in de Volkskrant, een paar mooie voorbeelden van.

Maar politieke correctheid van de tweede orde is moeilijker te doorzien. De retorische truc die dan wordt toegepast is het zo ver verbreden van een probleem dat het niet meer bestaat. De bankier die na de crisis zegt dat iedereen schuld had; als iedereen schuld had, kun je niemand meer aanspreken. De farmaceut die zegt dat hij maar een schakeltje is in de lange keten factoren die de prijs van een medicijn bepaalt; en daarmee alras uit beeld verdwijnt als belangrijkste veroorzaker van die hoge prijs. Het zijn allebei redeneringen die niet per se onwaar zijn, maar je bent wel elke greep op het probleem kwijt.

Zo ging het hier ook. Het probleem van Keulen werd niet ontkend, maar zo breed getrokken dat het verdween. Als alle mannen potentieel een probleem met vrouwen hebben, is er geen specifiek probleem meer met gevluchte moslimmannen. En hoeven we ons daar dus ook niet specifiek iets van aan te trekken of iets aan te doen.

Mijn punt is niet dat alleen gevluchte moslims problemen maken met vrouwen, maar wel dat iedere groep zijn eigen problemen kent en eigen aanpak vergt. Als we de specifieke problemen van gevluchte mannen, langdurig zonder gezin of partner, afkomstig uit andere cultuur en religie, mogelijk getraumatiseerd, de hele dag op een houtje bijtend, omdat wij ze niet laten werken of leren - als we die problematiek weggeneraliseren door alle mannen als potentiële aanranders weg te zetten, versimpelen we de realiteit en verliezen we het zicht op de enorme opgave die het integreren van een grote vluchtelingenstroom in de Nederlandse samenleving met zich mee brengt.

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden