Opinie Vaderschapsverlof

Gun ook zzp-vaders een goed ouderschapsverlof

Op Internationale Mannendag valt er weinig te vieren voor jonge, ondernemende vaders, betoogt literair agent Willem Bisseling.

Een vader brengt zijn dochtertje van 2 naar bed. Beeld Hollandse Hoogte / Sabine Joosten

Nederland kent steeds meer zelfstandig ondernemers en zzp’ers. Volgens de recentste cijfers van het CBS, telde Nederland op 1 januari 2019 ruim 1,9 miljoen ondernemingen en ruim 1,2 miljoen zzp’ers. De werkzame beroepsbevolking op dat moment: zo’n 8,9 miljoen mensen. Ruim een op de drie Nederlanders werkt als zelfstandige met of zonder personeel.

Zo ook mijn vriendin en ik. Zij is zzp’er, ik zelfstandig ondernemer. Zo’n 2,5 jaar geleden besloten we ons te verdiepen in de arbeidsongeschikheidsverzekering (aov). Mocht een van ons onverhoopt langdurig ziek worden, dan zouden we in ieder geval inkomsten hebben. We maakten een afspraak met een financieel adviseur. Wat we toen nog niet wisten, was dat mijn vriendin zwanger was.

De zwangerschap bracht ­andere zorgen met zich mee. Er kwamen 16 weken aan waarin zij niet in staat was te werken. En aangezien zij nog niet zo lang zelfstandige was, had zij nog onvoldoende buffer opgebouwd om die vier maanden zonder inkomsten te dragen. Gelukkig stelde de verzekeringsagent ons gerust. Een vrouw kan zich middels een aov uitstekend verzekeren voor zwangerschap. Het enige addertje onder het gras: als je je voor zwangerschap verzekert, mag je de eerste twee jaar niet zwanger worden. Althans, het mag wel, maar dan wordt de verzekerde niet uitgekeerd.

Andere boei

Gelukkig gooide het UWV een andere boei uit waaraan mijn vriendin zich kon vastklampen: elke vrouwelijke zelfstandige heeft recht op 16 weken zwangerschapsverlof. Het UWV keert daarvoor 16 weken het minimumloon uit. Beter iets dan niets.

Natuurlijk waren wij blij dat mijn vriendin een deel van haar inkomsten zou behouden. Ze zou minder gestrest haar verlof ingaan en alle aandacht kunnen richten op onze dochter en haar eigen herstel.

Al tijdens de zwangerschap wisten wij dat we evenredig veel tijd aan de opvoeding van onze dochter wilden besteden. En ik wilde zeker een aantal weken na de geboorte thuis zijn. Nu spreek ik hier over het jaar 2017. Partnerverlof hield in: twee dagen vrij. De dag van de geboorte en de dag erna. Ik besloot uit te zoeken of ook ik mezelf kon verzekeren voor verlof. Het antwoord was duidelijk: nee, in tegen­stelling tot een vrouw, kan een man kan zich niet verzekeren voor verlof. Sterker nog, zelfs op die twee dagen kon ik geen aanspraak doen.

Is het erg bij de geboorte van je kind op eigen kosten twee dagen vrij te nemen als zelfstandig ondernemer? Of twee weken? Of een maand? Nee, ik deed het met liefde. Maar ik had ook de luxe dat ik het me kon veroorloven. In de tussentijd zijn er behoorlijke stappen gezet. Sinds 1 januari 2019 krijgen partners in loondienst een week verlof en vanaf 1 juli 2020 komen er vijf weken facultatief op te nemen verlof bij, tegen 70 procent van je inkomsten; op te nemen binnen een half jaar na de geboorte.

Betere hechting

Er zijn veel redenen om het verlof voor de partner te verruimen. Het is een besluit dat binnen de EU is genomen en waaraan Nederland, als enige ­tegen dit besluit, zich dient te houden. Daarnaast blijkt uit talrijke onderzoeken naar het effect van partnerverlof keer op keer dat er een betere hechting is met het kind, een stabielere basis voor het gezin als beide ouders na de geboorte samen zijn en ouders en kind gelukkiger zijn.

De overheid heeft, al dan niet tegen wil en dank, vooruitgang geboekt met de nieuwe verlofregeling. Maar hoe gaan andere instanties daarmee om? Ik heb inmiddels ruim twee jaar mijn aov en vroeg de verzekeringsmaatschappij in hoeverre zij gaan meebewegen in de verlofregeling. Het antwoord op de vraag of ik me 1 juli 2020 kon verzekeren voor partnerverlof, was hetzelfde: nee. Aangevuld met de informatie dat daartoe ook geen plannen waren. Hetzelfde verhaal bij het UWV: de partner mag zelf bepalen hoeveel verlof hij of zij opneemt en draagt daarvoor zelf de ­kosten.

De meeste Nederlanders willen een gelijkwaardige samenleving met gelijke rechten voor mannen en vrouwen. Of dat gaat om topfuncties of ­salariëring, gelijkheid zou het grond­beginsel moeten zijn. Op al deze vlakken, en zeker bij het partnerverlof, is nog veel winst te behalen.

Uitputtingsslag

Geboorteverlof is er niet omdat de overheid vindt dat jonge ouders vrije tijd moeten hebben met hun kind. Geboorteverlof is er voor de moeder om te herstellen van een fysieke (en mentale) uitputtingsslag, een band op te bouwen met het kind en te wennen aan de nieuwe situatie. Geboorteverlof voor mannen moet op eenzelfde manier worden gezien. De invloed van een geboorte op mannen wordt onderschat. De huidige verlofregels gaan eraan voorbij dat ook mannen moeten wennen en de maanden na de geboorte fysiek worden beperkt (door weinig nachtrust, verzorging van kind en vrouw, etc.).

De nieuwe verlofregeling is voor veel aanstaande ouders een prettige ontwikkeling. Maar: ruim eenderde van de werkende partners (met name mannen) wordt hiervan uitgesloten. Wil je als ondernemer of zzp’er verlof om straks gelijkwaardig tijd te besteden aan jullie kind ? Dan betaal je het zelf, ook bij de nieuwe verlofregeling. Ook als je dezelfde dure verzekering hebt als je vrouw.

Willem Bisseling is literair agent en auteur van Vader op komst: Wat je als moderne vader kunt verwachten (en doen!).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden