Column Arnon Grunberg

Guilt by association is een nog altijd niet overwonnen gruwel

Reizend door Utah voor een reportage over liefde en seks in Amerika – verleden jaar deed ik God in Amerika; straf, werk en ras zullen nog volgen – belandde ik in het stadje Delta. Een relatietherapeut in Salt Lake City die ik uitvoerig sprak voor mijn reportage, vertelde dat er in Delta een museum was ter nagedachtenis aan het nabijgelegen kamp Topaz, genoemd naar een berg waar tijdens de Tweede Wereldoorlog circa tienduizend Amerikanen van Japanse afkomst waren gedetineerd.

Na de Japanse aanval op Pearl Harbor, op 7 december 1941, tekende president Roosevelt op 19 februari 1942 een bevel dat alle ‘Japanners’ de westelijke staten van Amerika moesten verlaten. Zij die nergens heen konden, werden opgesloten in kampen, in totaal ruim honderdduizend staatsburgers en vreemdelingen. De gevangenen werd gevraagd een verklaring te tekenen dat ze loyaal waren aan Amerika en bereid om tegen Japan te vechten. Zij die weigerden te tekenen, werden opgesloten in kampen met een strenger regime.

Het hoogste gerechtshof van Amerika heeft indertijd meerdere malen besloten dat Roosevelt in zijn recht stond om burgers en vreemdelingen zonder proces en puur op grond van hun ‘ras’ op te sluiten. De illusie van noodzakelijkheid weegt altijd zwaarder dan fundamenteel recht en wie vertrouwt op de procedures, zou zich weleens kunnen vergissen. Guilt by association is een nog altijd niet overwonnen gruwel.

Pas Reagan en Bush père hebben hun excuses aangeboden voor deze handelswijze en een kleine schadevergoeding uitgekeerd aan de toenmalige gevangenen.

Het museum geeft een goed beeld van kamp Topaz, gelegen in de woestijn nabij het stadje. De bezoeker beseft hoezeer kampen op elkaar lijken, al was dit geen vernietigingskamp. Barakken, latrines, koffers, nummers, prikkeldraad, wachttorens. Ontreddering, het dringende vermoeden dat er geen toekomst is.

Het hagelde toen ik het museum verliet. Tijd om de woestijn rondom Delta in te gaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.