ColumnFrank Kalshoven

Grote woorden ondermijnen het beleid

Vorige week keken we hoe zo’n virus de economie beïnvloedt, welke mechanismen hierbij in elk geval een rol spelen. Kwantitatief was er nog geen vuiltje aan de lucht. ‘Het kwantitatieve effect is vooralsnog klein, piepklein,’ schreef ik. Dat mocht zo wezen, maar een week maakt veel verschil. In elk geval in de perceptie.

Is er afgelopen week grote schade aangericht in de Nederlandse economie? Mwoah. Komt er in de toekomst grote schade aan? Misschien. Is het economische coronabeleid verstandig? Op hoofdlijnen. Zit daar ook gekkigheid tussen? Jazeker. Laten we kijken.

De schade deze week? Vooral in specifieke sectoren, die als gevolg van kabinetsbesluiten afgelopen weekeinde plots de deuren moesten sluiten (horeca, sport, theaters), of die als gevolg van kabinetsbesluiten in andere landen plots niet meer konden produceren (vliegen, toerisme) of exporteren (bloemen). Een weekomzet missen terwijl de (arbeids)kosten doorlopen is voor de betrokken organisaties een gevoelige klap. Voor veel andere arbeidsorganisaties en werkenden was het vooral improviseren geblazen, ook vanwege het kabinetsbesluit om, tegen het advies van de deskundigen van het RIVM in, de scholen te sluiten.

Eén zo’n nare week kan de economie makkelijk hebben. Serieuzere problemen ontstaan naarmate dit soort weken zich aaneenrijgen, en arbeidsorganisaties hierop gaan anticiperen. Van de 78 duizend bedrijven die in drie dagen tijd werktijdverkorting aanvroegen (voordat de regeling werd stopgezet), heeft maar een deel acute problemen. Maar wie de bui ziet hangen, koopt nu een paraplu.

De coronaschade aan de economie illustreert dit. Die wordt bepaald door duur, diepte, en verwachtingen. Hoeveel weken? Hoe erg zijn die weken? Wat verwachten mensen voor de toekomst? Op de eerste twee vragen weten we het antwoord niet. Maar aan verwachtingen kan een overheid iets doen.

Met het pakket economische maatregelen dat het kabinet deze week presenteerde worden de verwachtingen beïnvloed. Boodschap: de overheid sleept ons erdoor (en heeft geld zat). Bedrijven hoeven geen mensen te ontslaan, want de opvolger van de regeling voor werktijdverkorting is ruimhartig, voor krediet wordt gezorgd, en belasting mag later worden betaald. Zelfstandigen krijgen inkomenssteun van de gemeente.

Omdat we het antwoord op die twee eerste vragen niet weten (hoeveel weken dit duurt en hoe erg die zijn) is dit in de kern verstandig beleid. Mijn punt van kritiek: de bombarie en de grote woorden. Ook die in de media. Want juist door die bombarie en door die grote woorden wordt het zegenrijke effect van het beleid op de verwachtingen weer deels teniet gedaan.

Ja, er is ook gekkigheid. Minister Eric Wiebes van Economische Zaken zei afgelopen weekeinde dat zzp’ers geen overheidssteun verdienen. ‘Dit zijn mensen die hebben zelf bewust dat risico genomen.’ Dat is een waarheid als een koe, schijnzelfstandigen uitgezonderd. Een stevige zzp’er heeft ook een stevige buffer. Voor werknemers wordt WW-premie betaald; zelfstandigen betalen geen WW-premie en moeten zelf geld opzij leggen en een potje vullen. Dit is de tijd om dat potje aan te spreken. Logisch. Als het erg lang blijkt te duren, kun je er nog eens opnieuw over nadenken.

Maar het kabinetsbeleid van deze week gaat lijnrecht in tegen deze logica. Het kabinet gaat gemeenten miljarden geven om de komende drie maanden gratis geld uit te delen aan zelfstandigen. Geen toets op het partnerinkomen, geen vermogenstoets, en het is een schenking bovendien. 1.500 euro per maand, alsjeblieft. Gekkigheid is te mild uitgedrukt. Mataglap is het.

Warm hart: graag. Maar laten we vooral niet vergeten het hoofd koel te houden.

Frank Kalshoven is directeur van De Argumentenfabriek. Reageren? Email: frank@argumentenfabriek.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden