Opinie

Grootste klap in culturele sector moet nog komen

Juist nu veel kunstinstellingen weer durven hopen en dromen, zullen er opnieuw harde klappen gaan vallen.

Het Metropole Orkest speelde in Nieuwspoort een concert als protest tegen de bezuinigingen op de kunstsector, 18 december 2012 Beeld Foto Martijn Beekman

De afgelopen maanden hebben de grotere culturele instellingen hun aanvragen voor 4-jarige subsidie voor de periode 2017-2020 ingediend bij gemeenten en bij het rijk. De vorige periode (2013 -2016) stond in het teken van forse bezuinigingen. Daar waren deze instellingen zich zeer van bewust.

Ze stelden zich bescheiden op. Ze vroegen bedragen aan die vergelijkbaar waren met de periode ervoor. Ze waren allang blij als ze niet gekort of helemaal wegbezuinigd werden. Er zijn toen flinke klappen gevallen. Een behoorlijk aantal gevestigde namen verdwenen. Andere instellingen moesten het met minder geld gaan doen.

Voor de komende periode leek het rooskleuriger. Er stonden geen nieuwe bezuinigingen op het programma. Het werd gebracht als een overwinning. Veel instellingen durfden weer te hopen en te dromen. Helaas onterecht.

Nu de aanvragen daadwerkelijk zijn ingediend, valt op dat heel veel instellingen de komende periode veel hogere bedragen aanvragen dan zij op dit moment ontvangen. Natuurlijk is een nieuwe subsidieperiode vaak aanleiding om nieuwe ambities te formuleren en daar ook een passend budget voor te creëren. Maar deze keer is het extreem. Van 30 procent meer tot ruim het dubbele.

De link met de eerdere bezuinigingen is overduidelijk. Instellingen geven aan dat ze noodzakelijke investeringen hebben uitgesteld. Die nieuwe stoelen of dat geavanceerde kassasysteem konden best nog even wachten.

Nog zorgwekkender vind ik het persoonlijk dat veel instellingen aangeven dat zij de afgelopen periode hun medewerkers te weinig hebben betaald. Musici spelen voor vergoedingen die niet marktconform zijn. Artistiek leiders worden voor drie dagen betaald, maar werken in de praktijk full time.

Enorme betrokkenheid

Als je kijkt naar hun motivatie is dat ook niet gek. Uitvoerenden en organisatoren doen hun werk vanuit een enorme innerlijke drive. Velen van hen hebben hun eigen theater, ensemble of dansgezelschap opgericht. Het is hun kindje. En een kind heb je 24 uur per dag. Dat laat je niet vallen als er 'even' minder geld is.

Deze enorme betrokkenheid heeft een keerzijde. Het maakt dat mensen snel over hun grenzen heen gaan. Dat ze tegen elke prijs hun ideeën willen verwezenlijken. Ook als dat betekent dat ze heel veel onbetaalde uren werken. Maar nu geeft de culturele sector een glashelder signaal: de rek is eruit. Dit kán zo niet langer.

Producerende instellingen (theatergroepen, dansgezelschappen, ensembles, orkesten enzovoorts) hebben dubbel te lijden onder de bezuinigingen. Ze krijgen zelf minder subsidie. Maar ook de uitkoopsommen die de theaters hen betalen zijn fors omlaag gegaan. Deze theaters hebben immers ook te maken met subsidiekortingen. Zo merken ze het aan twee kanten.

En wat te denken van de nieuwe aanvragers? Krijgen zij wel een eerlijke kans als de budgetten niet eens toereikend zijn voor de gevestigde instellingen? De samenleving verandert, dus dat vraagt om een dynamische culturele sector waarin plek is voor vernieuwing. Maar bij een gelijkblijvend budget gaat die vernieuwing dus direct ten koste van bestaande aanvragers.

Als commissielid voor de gemeente Rotterdam mag ik adviseren over de ingediende aanvragen. En eerlijk: ik lig er wakker van. Aan de ene kant geloof ik dat je het beste kunt kiezen voor gezonde instellingen die geen roofbouw plegen op hun personeel en die voldoende ruimte hebben om noodzakelijke investeringen te kunnen doen.

Maar zo'n keuze betekent DUS dat er opnieuw harde klappen gaan vallen. En dat doet, zeker in een periode dat de instellingen denken dat er weer wat ademruimte is, behoorlijk pijn.

Maaike van Steenis is lid van de commissie cultuurplan 2017-2020 gemeente Rotterdam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.