GroenLinks’ liberale vleugel bestaat niet

De grootste partij in Amsterdam is veeleer een anti-stedelijke dan een grootstedelijke partij, betoogt politicoloog Alfred Pijpers.

GroenLinkssympathisanten verwelkomen de stembusuitslag op de avond van 21 maart. Foto anp

Wat een mooi GroenLinks- overwinningsfeest in Amsterdam! Hier zien we de juichende voorhoede van een moderne progressief-liberale volksbeweging: jong, hoogopgeleid, klimaatbewust en internationaal georiënteerd. Helaas toont het hoofdstedelijk verkiezingsprogramma van GroenLinks een heel ander beeld. Dat houdt namelijk het midden tussen het Communistisch Manifest en een blauwdruk voor een arcadisch, klimaatneutraal werelddorp, compleet met de daarbij horende semitotalitaire trekjes.

Wie het stuk doorleest, merkt al snel dat GroenLinks eigenlijk weinig op heeft met grote steden. De natuur is veel aangenamer. 'Amsterdam herbergt een rijk dierenleven en prachtige natuur', zo lezen we. Die eigenschappen moeten we versterken door natuurgebieden en parken in de stad met elkaar te verbinden en daar ook meer 'topnatuur' te creëren. De heerschappij van de auto is 'definitief verleden tijd'. Vrachtwagens en touringcars komen er niet meer in, cruise-schepen evenmin. Tienduizenden parkeerplaatsen worden opgeheven. Fossiele brandstoffen worden geheel uitgebannen. Zonodig worden windmolens bijgebouwd 'zonder de vereiste provinciale vergunningen'.

Erkend wordt dat Amsterdam een economische motorfunctie heeft voor de regio, maar het massatoerisme en de grote banken en bedrijven op de Zuidas weerspiegelen toch primair de 'schaduwkanten' van economische groei. 'Er is steeds minder plek voor kunstenaars en alternatievelingen', verzucht het program. Schiphol moet inbinden. In principe zijn vluchten naar Europese bestemmingen niet langer mogelijk. Geen woord over de internationale financiële positie van onze hoofdstad, of over de Europese Unie. Die komt in het hele verhaal überhaupt niet voor.

Sociale gelijkheid is ook een topprioriteit. Amsterdam moet een stad worden zonder rijke en arme wijken, zonder kansarme of kansrijke kinderen en met allemaal even gezonde mensen ('meer gelijkheid in gezondheid'). Wie de huur niet kan betalen of schulden maakt, hoeft nergens bang voor te zijn. Dwangbevelen en huisuitzettingen zijn verleden tijd, want Amsterdam wordt een 'deurwaardervrije gemeente'.

Het kraakverbod wordt weer opgeheven. Huizen en kantoorpanden die (tijdelijk) leegstaan, mogen dus weer door willekeurige groepen krakers worden opengebroken en straffeloos worden verbouwd. De wijze woorden van burgemeester Eberhard van der Laan dat particulier eigendom tot de liberale grondrechten hoort, zijn aan GroenLinks niet besteed.

'Mensen die vluchten voor oorlog en geweld, voor vervolging, voor honger of armoede, zijn altijd welkom.' Dus ook economische migranten. Iedereen heeft uiteindelijk recht op een eigen huis, ook als je uitgeprocedeerd bent. Niemand hoeft tegen zijn zin het land uit.

Het groene stadsparadijs voor 'mens, dier en natuur' kent geen georganiseerde misdaad, geen grootschalige drugscriminaliteit en ook geen terreurdreiging. Daarover wordt althans niet gerept in de veiligheidsparagraaf van het manifest. In plaats van repressie en cameratoezicht moet een 'veiligheidsnetwerk' van onder meer scholen, werkgevers, hulpverleners en jongerenwerkers worden opgericht. Politieagenten hebben hooguit tot taak om 'risicogroepen als lhbtiq+ Amsterdammers' te beschermen. Bomaanslagen op cafés en theaters vinden alleen in Parijs of Brussel plaats, ver buiten het veilige werelddorp.

Zwarte Piet wordt van hogerhand in de ban gedaan. Keti Koti daarentegen wordt uitgeroepen tot nationale feestdag, ook al weten waarschijnlijk weinig Nederlanders wie of wat Keti Koti is. Schoolboeken over de vaderlandse geschiedenis moeten worden 'gedekoloniseerd', dat wil zeggen gezuiverd van verkeerde opvattingen over ons nationale verleden (net zoals nu in Polen gebeurt). En ja hoor: 'Alle tunnels, bruggen, pleinen en straten in Amsterdam die vernoemd zijn naar personen met een grauw verleden krijgen een nieuwe naam, te beginnen met de Coentunnel.'

Dit is dus andere koek dan de vooruitstrevend ogende meet-ups van Jesse Klaver, die zich in zijn opgestroopte hemdsmouwen nadrukkelijk modelleert naar liberale stijliconen als Barack Obama of de Canadese premier Justin Trudeau. Je hoort vaak zeggen dat Klaver en Femke Halsema de kosmopolitische, liberale vleugel van GroenLinks vertegenwoordigen, terwijl de Amsterdamse lijsttrekker Rutger Groot Wassink een typische exponent is van de klassiek-linkse traditie. Maar GroenLinks, dat is opgekweekt in een stalinistisch-jezuïtisch-reformatorisch moestuintje, heeft nooit een liberale vleugel gekend. Het is veeleer een antistedelijke dan een grootstedelijke partij.

De regressieve, collectivistische utopie van Groot Wassink en zijn kameraden toont heel aardig het ware gezicht van GroenLinks. Goed om in het achterhoofd te houden als deze grootste partij van Amsterdam een 'progressief-liberale' burgemeesterskandidaat naar voren schuift.

Alfred Pijpers is politicoloog (zonder enige partijconnectie).

Meer over

Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.