Opinie

'Groene transitie? De politiek heeft de boot al jaren geleden gemist'

Het is naïef om te denken dat de politiek duurzaamheid op korte termijn gaat oppakken en stimuleren, betoogt historicus en publicist Daan Spaargaren. 'Het is duidelijk dat de onomkeerbare verduurzaming van economie en samenleving van onderop komt, niet van boven.'

Een medewerker van het Museon loopt tussen de panelen door. Beeld ANP

Er staat een denkfout in de oproep van Stientje van Veldhoven aan de formateurs. Van Veldhoven (D66) ziet een rol voor de politiek in de groene transitie, maar de politiek heeft de boot al jaren geleden gemist. Oproepen als deze verschijnen gedurende iedere kabinetsformatie, maar het bedrijfsleven, maatschappelijke organisaties en burgers zijn nog steeds de partijen die de kar trekken.

Het is naïef om te denken dat de politiek duurzaamheid op korte termijn gaat oppakken en stimuleren. Tijdens de laatste verkiezingen heeft het groene smaldeel in de Tweede Kamer zwaar verloren en de groene plannen uit het Lenteakkoord lijken geen vervolg te krijgen in het aanstaande regeerakkoord. Het lijkt uitgesloten dat Diederik Samsom (PvdA) in zijn positie als onderhandelaar een breekpunt maakt van zijn idealen uit het verleden. Samsom is gekozen als PvdA-lid, niet als Greenpeace-activist.

De echte veranderingen worden gevoed door het bedrijfsleven, burgers, al dan niet georganiseerd in collectieven, maatschappelijke organisaties en zelfs de financiële sector. Kleinschalige burgerinitiatieven voorzien lokaal in behoeftes waarin de overheid niet voorziet en leden van pensioencollectieven hebben al vaak hun bestuur tot verantwoorder beleggingsbeleid gedwongen. Power to the people, zoals het televisieprogramma Tegenlicht het afgelopen maandag presenteerde. Die inspanningen werpen vruchten af, al gaan het voor velen niet snel genoeg.

Onderop
Maar het is duidelijk dat de onomkeerbare verduurzaming van economie en samenleving van onderop komt, niet van boven. En juist daarin schuilt de kracht van de beweging die de politieke wisselvalligheid van kort op elkaar volgende kabinetten moet kunnen doorstaan. De regelingen die de overheid steeds ontwikkelde voor stimulering van schone energie waren wisselvallig in uitvoering en bovendien nauwelijks toereikend voor de behoefte.

Op dit moment geven energiemaatschappijen meer garantie op een meerjarenplan voor de aanschaf van zonnepanelen dan de overheid ooit heeft gedaan. Nu die aanschaf voor velen bereikbaar is, heeft de overheid op dit terrein weinig meer te zoeken. Bovendien, waarom zou de overheid woningisolatie subsidiëren? De burger die tijdens deze crisis zijn koopkracht wil veiligstellen isoleert zijn huis, legt zonnepanelen en verlicht met LED. Daar hoef je inmiddels geen idealist meer voor te zijn en het bespaart per direct op de energiekosten.

Energiekosten die binnenkort bovendien lager zullen zijn wanneer de consument en het bedrijfsleven kiezen voor groene stroom. In Duitsland, waar op grote schaal hernieuwbare energie wordt opgewekt, is de prijs voor stroom het afgelopen jaar met 15 procent gedaald. Een besparing voor bedrijven en industrie die de transitie naar groene stroom zullen versnellen.

In de Duurzame 100 van dagblad Trouw staan niet meer dan 6 politici. Een beschamend aantal, maar het illustreert de betrokkenheid van Den Haag bij de transitie naar een duurzame economie. Het is nooit anders geweest. Gelukkig beweegt buiten de politiek de groene transitie zich van marge naar mainstream en van windowdressing naar de genen van talloze grote en minder grote ondernemingen, én burgers.

Daan Spaargaren is historicus en publicist.

 
Samsom is gekozen als PvdA-lid, niet als Greenpeace-activist
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.