Column Jean-Pierre Geelen

‘Grip 3’ en de media: waar ontkennen onzin tot leven wekt, is zwijgen gepaster

‘Let op: niet alles is wat het lijkt deze maand’, waarschuwde Hart van Nederland maandag de SBS-kijker. Nu geldt dat voor alle maanden, maar deze maand jagen politie, marechaussee en OM in een landelijke oefening op ‘terreurverdachten’. Waar en wanneer, dat weten ook deelnemers niet. Acteurs doen mee.

De piloot en zijn ‘stagiaire’ van de Air Europa UX1094 speelden hun rol voortreffelijk. Ze figureerden woensdagavond in Grip 3, een fascinerend mediaspel rond een ‘kaping’, dat op alle kanalen werd uitgezonden. De wereld keek ademloos toe hoe alle protocollen zich niet meer lieten stoppen. Twee uur primetime en een goede afloop, zo zien we drama het liefst.

Wie niet z’n vaste volleybalavondje had, kon zelf meespelen met de smartphone. Daar vond de enige kaping plaats. De kaping van rampnieuws door de toetsenterroristen van Twitter.

Het is geen nieuws dat het er, tussen verstandiger lieden, wemelt van de gekkies. Zo werd op Twitter snel de link gelegd naar het ontruimde Utrecht Centraal. Loos brandalarm. Een onbenul (‘Ruimtewetenschap, lobbyist, nieuwsaddict’, aldus zijn bio) meldde: ‘Drie mensen met een mes bedreigen het cabine personeel en eisen een vertrek’. Bots (geautomatiseerde nepaccounts) herhaalden de tweet met exact dezelfde schrijffout.

Er zou een F16 zijn opgestegen. Op zijn zolderkamer tikte een anoniempje: ‘Bronnen op Schiphol: Een van de kapers is geïdentificeerd: Apul Madeek-Aoud. #Schiphol’

Nu ieder z’n eigen bron en verslaggever is, verspreidt de vervuiling zich als een olievlek naar de randwateren van de media. Update van Geenstijl: ‘DSI is aan boord gegaan (met wapens, schilden en naar verluidt een kettingzaag).’ De site Schipholregio.nl oogt als serieus lokaal medium. Nog staat daar het bericht ‘3 personen aangehouden ivm kaping Schiphol’. Ook hier weer mannen met messen. En: ‘Getuigen bevestigen de arrestatie van 3 personen door de DSI (Dienst Speciale Interventies). Hiermee lijkt de eerste berichtgeving op waarheid berust.’

Nu.nl opende een ‘liveblog’, de bekende reflex in de slag om het nieuws. Dat een F16 zou zijn opgestegen, was niet waar - de ontkenning wekt onzin tot leven, doodzwijgen was gepaster. Op hetzelfde blog: arrestatie op het vliegveld van Milaan, wegens bommelding. Een feit. En een flagrante suggestie.

‘Ik wist via Twitter meer dan de crew’, twitterde een Telegraaf-columniste, woensdag vanuit een vliegtuig op Schiphol. En: ‘Het wordt steeds gekker in Nederland, zegt de man naast me. Maar wat een opluchting dat crew en passagiers van het aangevallen vliegtuig veilig zijn.’

Inderdaad steeds gekker: spreken over een ‘aangevallen vliegtuig’ zonder aanval. Toen ze erop werd aangesproken dat bij haar tweet al sprake was van loos alarm, antwoordde de columniste dat ze dat in haar vliegtuig niet wist. Alsof het niet op Twitter stond.

Dit alles tekent de gordiaanse knoop van de journalistiek. Vijf minuten te laat en de hongerige honden op het dorpsplein bijten je in de kuiten. En dus zijn er live blogs en extra bulletins, het woordje ‘zou’ is het smeermiddel in deze tak van sport. Het zou verboden moeten worden.

Zo is journalistiek voor zowel de maker als de consument een ingewikkeld spel met feit en fictie geworden. Verleidelijk voor media om dat spel mee te spelen. Serieuze journalistiek moet er niet aan meedoen. Ga niet langs start, u ontvangt geen 20 duizend euro.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden