Column Sander Schimmelpenninck

Greta laat zien dat Nederland een oerconservatief land is

Afgelopen vrijdag was een bijzondere dag om in Stockholm te zijn. Greta Thunberg, kind van de stad, won dan weliswaar de Nobelprijs niet, maar het voelde toch even als de plek waar het gebeurde. Het was puur toeval dat ik er was; mijn Gothenburgse vriendin moest er voor afspraken zijn en ik hobbelde voor de gezelligheid achter haar aan met mijn laptopje.

Het gesprek van de dag behoorde vanzelfsprekend aan Greta, deel van een lange traditie van Zweedse rebellenmeisjes als Pippi Langkous en Ronja de roversdochter. Ik vertelde hoe er in Nederland niet alleen voor- en tegenstanders zijn van haar boodschap, maar een minstens zo grote groep die weliswaar achter haar boodschap staat, maar zich afvraagt of dit nu wel de manier is. Ik voegde daaraan toe dat ik misschien ook wel tot die laatste groep behoor.

Mijn vriendin begreep er helemaal niets van. ‘Wat bedoel je nou eigenlijk? Wat is dan wél de manier?’ Ik verviel in een nogal defensief betoog over de Hollandse poldermentaliteit en het nut daarvan, en dat je alle groepen en generaties nodig hebt voor echte verandering. Maar ik vond mezelf steeds minder geloofwaardig klinken. Ik leek wel zo’n paternalistische zeikerd die mij aanspreekt op mijn uithalen op Twitter: ‘Is dat nou nodig?’ Ja, dat is nodig.

Mijn vriendin had gelijk, Greta’s boodschap is kraakhelder en haar resultaten zijn indrukwekkend. In Zweden wordt aanmerkelijk minder gevlogen, ze dwingt mensen overal ter wereld positie te kiezen en voor jonge mensen is ze een held.

In Nederland legt Greta genadeloos onze bekrompenheid bloot, want het zijn zeker niet alleen de voorspelbare onderbuikdansers van domrechts die haar niet moeten. Minstens zoveel kritiek komt van het redelijke midden, waar de Vinexdominees voor polarisatie waarschuwen en de rol van haar ouders bespreken. Want in Nederland is een kind toch vooral een verlengstuk van zijn ouders.

Het mag duidelijk zijn: Nederland is geen radicaal, maar een oerconservatief land. Alles moet en zal platgespoten worden met de eerloze matigheid die wij als deugd zien. Polderen veronderstelt bovendien dat je met een werkbare oplossing komt, waarmee twee kampen met gerechtvaardigde, maar tegengestelde belangen kunnen leven. In het klimaatdebat hebben we echter allemaal hetzelfde belang. Met mensen die uit korte-termijnegoïsme liever de kop in het zand steken, moet je helemaal niet polderen.

Tijdens de lunch ontmoet ik een vriendin van mijn geliefde, een fotografe. Ze overrompelt me met een hartstochtelijk pleidooi over hoe wij als Europa de techbedrijven uit Silicon Valley moeten breken, te beginnen met Facebook. Haar bevlogenheid is een verademing, Nederlanders zouden haar ‘boos’ noemen.

Ik moet opeens denken aan het Zweeds aandoende pleidooi voor meer radicalisme van Asha ten Broeke in deze krant. Dezelfde Ten Broeke die een week eerder betoogde dat Sigmund Freud tot wasdom kwam omdat vrouw Martha tandpasta op zijn tandenborstel deed, en dat we daarom de huisvrouw moeten herwaarderen. De ene week Extinction Rebellion, de volgende week SGP.

Nee, de Nederlandse vrouw zal niet snel een Greta op de wereld zetten. De Zweden zijn fundamenteel anders dan wij; het zijn trendzetters én trendvolgers en ze hebben nog smaak ook. Ze lopen voor omdat ze in ideeën geloven, ook wanneer ze nog niet gevalideerd zijn. Zowel sociaal-economisch, waar het revolutionaire kinderverlof- en opvangsysteem er al decennia voor zorgt dat mannen en vrouwen economisch veel gelijker zijn dan bij ons, als zakelijk.

In start-upstad Stockholm barst het van het geld en wordt er gretig geïnvesteerd in goede ideeën. Waar wij Booking.com verkopen aan de eerste de beste Amerikaan die de knip trekt, hebben de Zweden nog altijd Spotify en is er een gezonde funding loop. Verdiend geld wordt geherinvesteerd in goede ideeën, naar goed voorbeeld van de sterke Zweedse staat. Na decennialang de blik uitsluitend op het Westen te hebben gericht, waar Angelsaksen het neoliberalisme met fiscale races to the bottom hebben laten ontsporen, zou Nederland best wat vaker naar het Noorden mogen kijken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden