Opinie

Greenpeace maakt zich schuldig aan stemmingmakerij

Campagne van Greenpeace houdt gebrek aan vitamine A bij arme mensen in ontwikkelingslanden in stand. Met alle gevolgen van dien, betoogt Hans Verhoef.

Deze boodschap leit Greenpeace in 2007 op een Oostenrijkse akker verschijnen Geen GMO. GMO staat voor Genetically Modified Organism, genetisch gemodificeerd voedsel. Beeld afp
Deze boodschap leit Greenpeace in 2007 op een Oostenrijkse akker verschijnen Geen GMO. GMO staat voor Genetically Modified Organism, genetisch gemodificeerd voedsel.Beeld afp

Al jarenlang voert Greenpeace een hetze tegen Golden Rice, veelal op dubieuze gronden en door stemmingmakerij. In O&D van 1 oktober doet Kees Kodde, campagneleider Landbouw van Greenpeace Nederland, hier een schepje bovenop. Hij stelt dat het geld voor de ontwikkeling van Golden Rice beter besteed had kunnen worden aan andere manieren om vitamine A-gebrek op te lossen. Met name een gevarieerd dieet zou zich in de praktijk hebben bewezen, 'want vitamine A is in overvloed aanwezig in vele soorten groenten en fruit'. In zijn woorden: 'Waarom de genen van rijst manipuleren als de oplossing om de hoek verkrijgbaar is?'

Was het maar zo simpel. Jaarlijks worden een kwart tot een half miljoen kinderen blind als gevolg van vitamine A-gebrek; de helft van deze kinderen heeft een zodanig verzwakt immuunsysteem dat ze binnen 12 maanden sterven aan diarree of mazelen. Inderdaad bevatten groenten en fruit veelal stoffen (provitamine A) die na consumptie door het menselijk lichaam geabsorbeerd en omgezet moeten worden in de werkzame stof (vitamine A).

Uit de meeste groenten wordt slechts een fractie van het aanwezige provitamine A geabsorbeerd; fruit is voor arme mensen in ontwikkelingslanden slechts in bepaalde seizoenen en in beperkte mate beschikbaar, of veel te duur. Al in 2002 kwam een groep vooraanstaande vitamine A-wetenschappers tot de conclusie dat het vrijwel onmogelijk is om vitamine A-gebrek op te lossen in ontwikkelingslanden enkel door verbetering van het dieet.

Door hun armoedige omstandigheden hebben mensen in Azië een zeer eenzijdig, op rijst gebaseerd dieet. Zij hebben niets aan de onrealistische raadgeving van Greenpeace dat het probleem kan worden voorkomen door een verbeterd dieet en landhervormingen. Conventionele veredeling van rijst ter verhoging van het provitamine A-gehalte is om technische redenen onmogelijk. In deze omstandigheden kan Golden Rice een essentiële bijdrage leveren aan de oplossing van het vitamine A-probleem, liefst in combinatie met een verbeterd dieet.

Greenpeace houdt de mythe in stand dat Golden Rice door grote biotechnologiebedrijven wordt ontwikkeld om te kunnen profiteren van arme boeren. Alhoewel het bedrijf Syngenta geholpen heeft bij de ontwikkeling, is Golden Rice gratis ter beschikking gesteld aan nationale onderzoeksinstituten, om het met publiek geld verder te kruisen in lokale rijstvariëteiten ¿ zonder kosten, vergoedingen of rechten voor Syngenta. Er is geen enkel groot biotechbedrijf dat hier winst uit zal behalen.

In de veertien jaar sinds de 'uitvinding' van Golden Rice is verrassend veel werk verzet om de technologie verder te ontwikkelen en beschikbaar te maken. Voedingsproeven hebben tot dusver zeer bemoedigende resultaten gegeven. Prominente wetenschappelijke en publieke instellingen, waaronder de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO), de United States National Academy of Sciences en de American Medical Association, zijn tot de conclusie gekomen dat bewijs ontbreekt dat GMO's inherent onveilig zijn.

Keer op keer is Greenpeace erop gewezen dat haar argumenten achterhaald zijn. Toch blijft de organisatie ze herhalen, waarbij betrokken wetenschappers veelal verdacht worden gemaakt als marionetten van de grote industrie. Dat er debat wordt gevoerd over genetische manipulatie is goed. Echter, de 'let them eat cake'-houding waarmee Greenpeace deze discussie uitvecht over de hoofden van arme mensen in ontwikkelingslanden is onverantwoordelijk, populistisch en riekt naar bewuste manipulatie. Of is dat wat Greenpeace accepteert als prijs voor hun activisme tegen GMO's en 'het grootkapitaal'?

Hans Verhoef werkt bij de Cell Biology and Immunology Group, Wageningen University.

Disclaimer

Ik werk als onafhankelijk wetenschapper aan vitamine A-problematiek in ontwikkelingslanden. Alhoewel ik geen onderzoek doe naar Golden Rice, ben ik medebegeleider bij een studie naar cassave die door conventionele veredelingsmethoden verrijkt is met (pro)vitamine A. Ik heb geen belangenconflict en heb nooit geld hiervoor ontvangen van de door Kodde genoemde multinationals of andere bedrijven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden