column koen haegens

Gratis geld voor iedereen is niet minder absurd dan het monetaire beleid van het afgelopen decennium

Wie dacht dat de miljardensteun aan de financiële sector een eenmalige noodgreep was, waarna overheden en centrale banken plaatsmaken voor de tucht van de markt, heeft het mis. Afgelopen week besloot de Europese Centrale Bank (ECB) een nieuwe ronde gratis ‘TLTRO-leningen’ te verstrekken aan de banken. Dat komt bovenop de 2.568 miljard euro aan staats- en bedrijfsobligaties die de ECB heeft opgekocht. Voor alle duidelijkheid: dit gebeurt meer dan tien jaar na de kredietcrisis. De economie van de eurozone groeit sinds ruim vijf jaar. Veel beter wordt het niet.

Voor de centrale bankiers is dit het nieuwe normaal. Voor gewone stervelingen is het onbegrijpelijk. Hoe kan het dat private banken die een decennium lang aan het publieke infuus liggen nog niet failliet zijn verklaard, dan wel definitief genationaliseerd? En als de ECB zo nodig geld moet uitdelen om de economie te stimuleren, waarom niet direct aan de burger?

Als ik deze vraag voorleg aan centrale bankiers, gaan hun ogen rollen. Voor hen is het een no-brainer. Zou ‘Frankfurt’ de geldpers aanzetten om de portemonnee van de burger of overheidsbegrotingen te spekken, dan ontstaat een gapend gat op de balans. Dat is boekhouderstaal voor: horror. In ruil voor de duizenden miljarden die de ECB de afgelopen jaren in de economie pompte, kreeg zij namelijk schuldpapier van bedrijven en overheden. Niks aan de hand. Maar zou de centrale bank het advies van prominente economen volgen en helikoptergeld over onze hoofden uitstrooien, dan staat daar niks tegenover.

Vooruit, maar wat als de ECB in plaats hiervan schuldpapier opkoopt van huishoudens, zoals hypotheken? Dan blijven de miljarden uit Frankfurt niet langer hangen in de financiële sector. Als economische stimuleringsmaatregel is dat veel effectiever. Politiek valt het bovendien beter uit te leggen dat burgers profiteren van gratis leningen, in plaats van banken en andere multinationals. Toch? Nee hoor, luidt de reactie van de centrale bankiers. De ECB is geen hypotheekverstrekker. Stel je voor, straks moeten wij als een incassobureau langs de deuren om die leningen terugbetaald te krijgen!

Praktische bezwaren dus. Al zijn er vermoedelijk ook ideologische redenen. Centrale bankiers praten nu eenmaal vooral met banken, ministers, beleggers – en elkaar. Wat logisch lijkt voor normale mensen, is vanuit dat universum bezien ondenkbaar.

Laat ik een handje helpen. Wat nou als die burgers een eigen bank oprichten? Die financiële instelling koopt hun hypotheken op en verlaagt de rente direct naar 0 procent. Vervolgens worden deze schulden gebundeld. Zulke Asset-Backed Securities (ABS) zijn uitstekend onderpand voor gratis TLTRO-leningen van de centrale bank. Daarmee is de cirkel rond: de bank leent voor niks bij de ECB, en geeft dat voordeel één op één door aan de burger, die geen rente meer kwijt is voor zijn woning. Doe iets soortgelijks met woningcorporaties, en ook de huurder kan profiteren.

Gratis geld uit Frankfurt voor iedereen, dat klinkt als een boek van Rutger Bregman. Maar uiteindelijk is het niet minder absurd dan het monetaire beleid van het afgelopen decennium.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden