Column Peter Buwalda

Goede schrijvers kun je ’s nachts niet wakker maken

Thomas Rosenboom heb ik eens het verschil ­horen uitleggen tussen een schrijver en een ­gitarist. Hij zei dat wanneer je Harry Sacksioni midden in de nacht wakker zou maken en hem zijn gitaar zou aangeven, Harry Sacksioni er prachtig op zou beginnen te spelen.

(Misschien kende Rosenboom Harry Sacksioni persoonlijk en noemde hij precies hem omdat ­Sacksioni een zachtaardige man is. Chuck Berry zou ik bijvoorbeeld nooit ’s nachts wakker maken, laat staan hem zijn gitaar aangeven, een loodzware ­Gibson waarmee Chuck Berry je met gemak morsdood zou hebben geslagen.)

(Dat doet me overigens denken aan Bart de Graaff, de jonggestorven oprichter van BNN, die er een tv-format van had gemaakt. De guit vroeg ­Bekende Nederlanders soms maanden eerder tussen neus en lippen door waarvoor je ze ’s nachts wakker zou mogen maken, waarna hij ze daadwerkelijk onder hun slaapkamer kwam wakker schreeuwen met de gewenste artikelen bij zich.)

(Een bord Thaise groene curry met rijst, bijvoorbeeld. Of een Elvis-lied. Of een aflevering van Ik vertrek, maar dan wel een waarin gehuild wordt, zo niet echtgescheden.)

(Destijds vond ik het een hufterig programma, geloof ik – maar het waren andere tijden. Inmiddels vind ik het een briljant format, zoveel smaak en ­finesse zie je niet vaak meer. Ik herinner me De Graaff op de stoep voor het rijtjeshuis waarin ­Gerard Joling woonde en dat de bekende boeren- en schetenlater woedend zijn kop uit zijn slaapkamerraam stak, brullend dat De Graaff op moest flikkeren – maar het kan ook René Froger zijn geweest.)

(Daar heb je Jet. Volgens haar was het ­Froger. Of Borsato? Anyway, bij haar op school hadden ze als eindexamenstunt hetzelfde kunstje geflikt, maar dan natuurlijk bij leraren, haha – kinderen zijn zo leuk. Een van de leraren had het over slagroom op mooie borsten gehad, waarna de klas zich joelend met twee plastic neptieten en een bus spuit­slagroom onder zijn raam had gemeld en toen vonden ze het vreemd dat hij weigerde open te doen.)

(Wij hadden meneer Beckers, vertel ik trots, onze klassenleraar, die we in de zomer met zijn kleren aan in zijn eigen zwembad hadden gegooid, waar hij niet om kon lachen, en in de winter, op Sinterklaasavond, een doos van de snackfabrikant Beckers hadden geschonken, waarop de in die tijd gevleugelde slogan ‘iets lekkers van Beckers’ stond, met erin een ongebakken frikandel en twee dito nasiballen, waar hij ook al niet om kon lachen.)

Maar goed, terug naar Rosenboom. Wat hij aan het vertellen was: Harry Sacksioni kan als je hem ’s nachts wakker maakt gewoon gitaar spelen – of hij er zin in heeft is vers twee. En eigenlijk geldt dat voor bijna iedereen met een beroep – maar niet voor een schrijver. ‘Als je mij ’s nachts wakker maakt’, zei Rosenboom op droevige toon, ‘en je zet me voor een typemachine, dan gebeurt er helemaal niks.’

Ik herkende het – al hoefde je mij er niet ’s nachts voor wakker te maken. Overdag lukt ook prima niet. Werkelijk onvergetelijk vond ik het antwoord dat Rosenboom gaf toen de interviewer hem vroeg waarom er niks gebeurde als je hem ’s nachts… etc.

Het kwam, antwoordde hij, omdat hij altijd, elk moment van de dag, boven zijn macht werkte. Om een goed boek te schrijven moest Rosenboom steeds iets maken wat eigenlijk, als hij eerlijk was, nooit kon lukken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.