Column Aleid Truijens

Goede en goedkope opvang voor alle kinderen: als de overheid dáár nou eens voor zorgde

Het ondermaatse proefballonnetje van Klaas Dijkhoff voor de aanpak van ‘probleemwijken’ is al lang reutelend leeggelopen en afgedreven. Heel serieus kon niemand hem nemen, een liberaal en democraat die de ene mens een beetje minder gelijk acht dan de andere, en die denkt dat de rechter die probleemmens harder mag straffen dan anderen. Zoveel rigoureuze verheffing overtreft de wensdroom van de steilste socialist.

Over de andere helft van zijn idee – verplichte kinderopvang in die wijken voor kinderen vanaf 1 jaar – heb ik vrijwel niemand gehoord. Geen juichkreten, geen woede. Toch is het een opmerkelijk voorstel.

‘De VVD wil mensen die vrij willen zijn maar klein worden gehouden, gericht bevrijden’, lees ik op de site van de partij. Mensen die geen Nederlands spreken, hun vrouw thuishouden, homo’s haten en hun dochter uithuwelijken. De contouren van de probleemmens worden al een beetje duidelijker.

Schop die mensen tot nette Nederlander, is de gedachte. Te beginnen bij de allerkleinsten. Ruk ze uit de handen van hun achterlijke opvoeders. Stuur ze naar de opvang, waar ze Nederlandse liedjes leren, Nederlandse bammetjes met worst eten en eindeloos Hoofd, schouders, knie en teen opdreunen. Dat zal ze leren. Zo zijn onze manieren.

Mocht het doorgaan, hoe had Dijkhoff dat dan gedacht? Is die kinderopvang gratis? Dat moet haast wel, als je hem verplicht stelt. Mooi is dat. Net nu de branche vreest de prijzen te moeten verhogen (omdat er meer leidsters op een groep moeten staan) en de twee ochtenden gratis voorschool zijn afgeschaft. Na die maatregel haalden juist de ouders voor wier kinderen de voorschool was bedoeld – die met (taal)achterstand – hun peuters eraf. Voor arme mensen zijn zelfs die paar tientjes maandelijks niet op te brengen.

Gratis kinderopvang, je zou er bijna voor in een probleemwijk gaan wonen. Misschien leidt Dijkhoffs plan tot pijlsnelle gentrificatie. Jonge gezinnen in de middenklasse komen steeds meer klem te zitten tussen torenhoge woonlasten, de afbetaling van hun studieschuld en dure kinderopvang. De huizenprijzen zijn laag in de probleemwijken, je kunt een heel pand kopen en uitbreken voor de prijs van een appartement in een gewilde wijk. Of is die opvang niet gratis voor iederéén in de probleemwijk? Komt er eerst een probleemcommissie bij je langs om te kijken of je wel een echt probleemmens bent, met een probleemmensje thuis?

Ach, het gaat natuurlijk niet door, het was maar aandachttrekkerij. Maar in de kern zit er iets goeds in de gedachte van Dijkhoff: de zorg voor jonge kinderen is te belangrijk en te kwetsbaar om aan de markt over te laten. Daar mag de overheid zich best meer mee bemoeien. Niet door getto’s aan te wijzen, maar met goede en goedkope opvang voor álle kinderen.

Noem het een voorschool, voor peuters vanaf een jaar of 2, onder verantwoordelijkheid van het ministerie van Onderwijs. Een school waar kinderen spelen, waar ze Nederlands spreken en omgangsregels leren. Waar ze leeftijdgenoten uit verschillende sociale en culturele kringen ontmoeten (zet ze dus niet midden in één wijk, maar op de grens van wijken). Bied de voorschool – net als in Frankrijk – gratis vijf ochtenden aan. Ouders die dat willen, kunnen middagen erbij kopen, naar draagkracht.

Zo’n school betaalt zich terug, dat weet ik zeker. Meer vrouwen zullen gaan werken of een opleiding doen. Kinderen die jarenlang samen spelen, kibbelen en lol maken vinden elkaar gewoon en trekken zich aan elkaar op. En ja, zo leren ze vanzelf ook iets over ‘democratische waarden en tradities’, zoals Dijkhoff graag ziet. Misschien een ideetje, kabinet?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden