Globalisering mag geen exclusief Chinees feestje worden

China speelt landen in en buiten Europa slim tegen elkaar uit en pikt handig westerse technologie in, volgens René Cuperus. Het laat zich meer en meer kennen als een onbetrouwbare partner. Niet gericht op internationale samenwerking, maar op mondiale overheersing. 

De mensen die in Davos de Chinese president Xi Jinping ooit toejuichten als nieuwe leider van de vrije wereld moeten zich rot schamen. Xi is niet de anti-Trump. Xi is niet de antiprotectionist, die de liberale wereldorde van vrijhandel en multilateralisme heeft omarmd. Sterker: Trump heeft met zijn handelsoorlogdreigementen tegen China meer het gelijk aan zijn kant dan ons lief is.

Steeds meer wordt duidelijk dat China, anders dan we allemaal hadden gedacht en gehoopt, zich niet gaat voegen naar het naoorlogs wereldhandelssysteem. In plaats van zich aan te passen aan de spelregels van de internationale economie, ontwerpt het zijn eigen spelregels. China bouwt aan een eigen wereldomspannend handels- en infrastructuurstelsel: de Nieuwe Zijderoute.

Het speelt landen in en buiten Europa slim tegen elkaar uit en pikt handig westerse technologie in. China laat zich meer en meer kennen als een onbetrouwbare partner. Niet gericht op internationale samenwerking, maar op mondiale overheersing.

De kernvraag is: hoeveel asymmetrie kan de wereldeconomie verdragen? China is al het bevolkingsrijkste land ter wereld. Dramatisch is dat juist dat land zich heeft ontpopt als een staatskapitalistisch zakenconglomeraat, centraal aangestuurd door een Communistische Partij, onder levenslang leiderschap van president Xi. Hoezo level playing field in de wereldeconomie? We hebben het hier over een never ever level playing field.

Nog deze maand reisde een enorme Nederlandse handelsmissie af naar China. Premier Rutte, drie ministers en 165 bedrijven. Dat is die delegatie die als tip meekreeg alleen ‘lege’ laptops en telefoons naar China mee te nemen, omdat deze anders op afstand zouden kunnen worden ‘leeggetrokken’. Als we op de berichten mogen afgaan, was de missie succesvol. Zo’n 250 miljoen euro aan nieuwe contracten. Van glastuinbouw tot babyvoeding.

Minister Schouten verklaarde dat ‘Nederlandse kennis en technologie in China volop in trek zijn’, en juist dat zou zeer wantrouwig moeten maken. Want 250 miljoen euro is veel geld voor het Nederlands bedrijfsleven, maar peanuts voor China. Het is China juist om die kennis en technologie te doen. Dat mag op de korte termijn best wat kosten. Door niet zo zorgvuldig om te springen met patenten en intellectueel eigendom en door slimme joint ventures weet China op den duur die technologie over te nemen. En zo een van de strategische doelstellingen van President Xi te halen. Made in China 2025: China moet in 2025 aan de top staan van de mondiale waarde- en productieketens. Dus niet alleen je laptop, maar ook je bedrijf wordt in China ’leeggetrokken’.

De Nederlandse handelsmissie vond plaats op een kantelmoment. Alom heeft de Chinese Ontnuchtering toegeslagen. Zelfs in Duitsland, lange tijd de geprivilegieerde handelspartner van China, is sprake van een Chinese kater. Men komt erachter dat de win-winsamenwerkingsverbanden tussen Chinese en Duitse bedrijven op lange termijn in Duits technologisch nadeel zijn. Ook maakt Duitsland zich grote zorgen over de penetratie van China’s Zijderoute in Centraal Europa en op de Balkan. China oefent geopolitiek uit door ‘geo-economie’, en ondermijnt de cohesie binnen Europa. De Viktor Orbáns spelen Peking tegen Brussel uit.

De onvermoeibare Saskia Dekkers van Nieuwsuur liet zien hoe president Xi zelfs in een afgelegen dorpje van Servië verroeste staalfabrieken aan het overnemen is. Van een politicus van het Griekse Syriza hoorde ik eens dat Chinese delegaties elke maand hun partijhoofdkwartier bezoeken. China beschikt al over de haven van Piraeus, maar daar zal het niet bij blijven.

De huidige modus operandi van China in de wereldeconomie, gericht op brutale technologieovername en werelddominantie, kan niet duurzaam getolereerd worden. We hoeven niet als wildeman Trump tekeer te gaan, maar Europa moet dringend haar naïviteit ten opzichte van China afleggen. China komt een faire plaats toe in wereldpolitiek en wereldeconomie, maar niet ten koste van de rest. Globalisering mag geen exclusief Chinees feestje worden.

Wat dat betreft is het een goede zaak dat de Europese ambassadeurs in Peking onlangs samen een alarmerend rapport hebben opgesteld over de Chinese Zijderoute. In juli is er de EU-China Top. Hoogste tijd voor grondig en gedurfd tegenspel. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.