Glans van Paars was bedriegelijk

Nederland heeft niet zo veel behoefte aan een regering die voortdurend in een spagaat verkeert om linkse en rechtse wensen met elkaar te verzoenen

Toen in politiek Den Haag de gesprekken over Paars-plus werden afgebroken, dachten sommigen weemoedig terug aan hoe mooi het was onder paars zonder plus, namelijk de kabinetten Kok van 1994 tot 2002.

Niet mooi
Dat paarse beleid was helemaal niet zo mooi. Zo had de paarse coalitie geen boodschap aan het welzijn van kinderen: de kinderbijslag werd beknot, weduwen die kinderen hadden opgevoed werden aangepakt, alleenstaande moeders moesten aan het werk. Onder paars begon het ongebreidelde marktdenken vorm te krijgen. In de zorg, in de energie, in de sociale woningbouw, in het onderwijs, bijna overal in de (semi) collectieve sector moest meer marktwerking komen. Een van de merkbare gevolgen van die marktwerking is dat de topbestuurders in die sectoren nu vrijwel overal Balkenende-plus salarissen verdienen. De markt vraagt daar immers om.

Paars was ook niet in staat een gezond financieel beleid te voeren, omdat er voldaan moest worden aan de rechtse wens om de belasting te verlagen en de linkse wens om een ruim uitgavenbeleid te voeren. Paars voerde een belastinghervorming in waarbij vele miljarden belastinggeld over de schutting werden gekieperd en waarbij de grote belastingvoordelen voor de rijken onder ons niet werden aangepakt.

Toename
Terwijl die potentiële belastinginkomsten werden weggesmeten, ontstond tegelijkertijd een omvangrijke toename van de zorguitgaven. Dat kwam omdat de zorg niet langer werd gebudgetteerd, maar er ook geen ander mechanisme werd ingevoerd om de uitgaven in de hand te houden. Gerrit Zalm, VVD-minister van Financiën, zat erbij en vond het goed. Hij had het voordeel van een conjuncturele rugwind die zorgde voor hoge economische groei en een beperkt overheidstekort. Het leek er daardoor zelfs op dat hij een zuinig overheidsbeleid voerde, maar in feite liet hij de overheidsfinanciën uit de hand lopen. Met een degelijk financieel beleid onder Paars was het zogenaamde houdbaarheidstekort nu heel wat minder geweest.

Verlangen
Van Paars kan ook nu geen financiële degelijkheid verwacht worden. Ook nu staat het rechtse verlangen van belastingverlaging (VVD) tegenover de wens om overheidsvoorzieningen op peil te houden (PvdA). Marktwerking in de zorg (VVD) staat tegenover het gebruiken van de zorg als herverdelingsinstrument (PvdA). De rechtse wens om de ontslagbescherming en de werkloosheidsuitkering te beperken (VVD, Groen Links, D66) staat tegenover de wens om de rechten van mensen met een uitkering te handhaven (PvdA).

Paars plus was het er wel over eens dat er bezuinigd moet worden op het aantal ambtenaren en dat de AOW-leeftijd moet worden verhoogd. Dat zijn dan ook direct maatregelen waarvan het onzeker is of die ooit tot enige bezuinigingen in de collectieve uitgaven zullen leiden.

Mark Rutte zei al dat de geboorte van Paars-plus wat hem betreft geen love baby zou opleveren. Dat was een understatement. Het had een gedrocht opgeleverd. Geef mij maar gewoon een links kabinet (van links naar rechts: SP, PvdA, GL, CDA, met of zonder D66), of desnoods een rechts kabinet (CDA, VVD, PVV). Nederland heeft niet zo veel behoefte aan een regering die voortdurend in een spagaat verkeert om linkse en rechtse wensen met elkaar te verzoenen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden