Opinie

'Giftig referendum' helpt democratie om zeep

Moet uitgerekend Nederland 'nee' verkopen tegen een verdrag dat voor geen enkele Nederlander ook maar iets verandert?

Jan Roos van het actiecomité GeenPeil tijdens een persconferentie. Beeld anp

Onder aanvoering van GeenStijl, GeenPeil, Thierry Baudet en anderen hebben vierhonderdduizend Nederlanders van achter hun computer het raadgevend referendum over het Associatieverderag met Oekraïne mogelijk gemaakt. Nagenoeg niemand is er de deur voor uit geweest. Het zou een goede zaak zijn als iedereen dat straks ook doet: thuisblijven op 6 april.

Omdat volgens de initiatiefnemers van het referendum de democratie op het spel staat, moet heel Nederland nu in actie komen. Daarbij lijkt het erop alsof de definitie van het begrip democratie enigszins is veranderd: democratie is niet de getrapte vertegenwoordiging, maar de harde stem van de Wutbürger, de boze burger.

Het referendum heeft vier mogelijke uitslagen: de opkomst blijft onder de 30 procent - de ratificatie gaat door. De opkomst is voldoende, en er klinkt een 'ja' - ook dan gaat de ratificatie door. Er kan ook een 'nee' klinken bij een opkomst boven de 30 procent en de regering laat zich daar door leiden. De laatste optie is, dat de regering stelt dat ze de uitkomst van een raadgevend referendum wel zwaar laat meetellen, maar uiteindelijk aan het parlement toch een goedkeuringswet voorlegt. Ook dan gaat de ratificatie gewoon door.

Het valt op geen enkele wijze in te zien hoe en wanneer de democratie met welke uitslag dan ook, ook maar één steek opschiet. Drie van de vier resultaten stellen de initiatiefnemers teleur, met als voorspelbare reflex, dat ook 6 april 2016 een zwarte dag voor de democratie is. Als de uitslag wordt gehonoreerd, wordt er niet geratificeerd, maar treden grote delen van het ontwerpverdrag toch in werking. Het valt te verwachten dat ook dat als een zwarte bladzijde in onze democratie wordt ervaren. Met dit referendum dragen de initiatiefnemers ervan de democratie langs vooropgezette weg ten grave, en ze zullen daar waarschijnlijk nog van genieten ook!

Jan de Visser is advocaat te Den Haag en oud-wethouder (CDA) te Maassluis.

Artikel 486

Het venijn zit in art. 486. Daarin wordt bepaald dat als niet alle partijen (dus alle lidstaten van de Europese Unie) het verdrag ratificeren, er toch bepaalde delen in voorlopige werking treden. Besluiten van de EU, genomen op 17 maart 2014 en 23 juni 2014, beschrijven nauwkeurig welke delen dat zijn. De regering heeft de Kamer daarover op 23 december 2014 al geïnformeerd. Ook is in dit artikel bepaald dat de verdragen die de EU al met Oekraïne heeft, blijven bestaan.

Het is goed om te weten, dat er al sinds 1994 verdragen en afspraken met Oekraïne bestaan: de Partner- en Samenwerkingsovereenkomst, het zogenoemde Nabuurschapsbeleid, het Oostelijk Partnerschap en de visumliberalisatie. Inhoudelijk bevat het verdrag niets nieuws en niets wat niet langs democratische weg tot stand is gekomen - ook art. 486 niet. Immers, Nederland heeft in de Raad van Ministers het akkoord net zo goed getekend als welke andere lidstaat dan ook.

In deze kwestie valt er niets te winnen, alleen maar te verliezen. Als dat zich zou beperken tot Haags gerommel, is dat vervelend, onaangenaam en tijdrovend, maar er is nu veel meer aan de hand. Er komen zelfs internationale waarnemers, alsof Nederland de eerste de beste bananenrepubliek is! Nederland is voorts voorzitter van de lidstaten die allemaal het verdrag al geratificeerd hebben. Nederland is het land waar de EU bijna uitgevonden is. En uitgerekend dat land zou 'nee' moeten gaan verkopen tegen een verdrag dat geen enkele Nederlander heeft gelezen, en dat ook voor geen enkele Nederlander ook maar iets verandert.

Giftig referendum

Dat ligt volstrekt anders voor Oekraïne, ingeklemd tussen Europa en Rusland. Rusland heeft de ondertekening van het ontwerp ernstig tegengehouden. Vervolgens heeft Rusland de verdragen die er tussen Oekraïne en Rusland bestonden, opgezegd. Dat konden de initiatiefnemers van het referendum niet weten, want dat is pas in december 2015 gebeurd.

Dus als Nederland niet ratificeert, zegt het eigenlijk 'yes' tegen de Russische politiek, een 'ja' tegen Poetins opstelling. Eigenlijk leveren wij dus een land dat wil kiezen voor Europa uit aan Rusland. Dat zullen de Nederlandse ondernemers in Oekraïne en zeker de inwoners van dat land de initiatiefnemers nog lang nadragen.

De effectiefste manier om de democratie in Nederland om zeep te helpen, is meewerken aan het giftigste referendum dat de geschiedenis kent. Ik blijf daarom maar gewoon thuis.

Mensen kopen vlees op een markt in de Oost-Oekraïense stad Donetsk, 2014. Beeld AFP

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden