CommentaarSander van Walsum

Gezondheidsplicht bestaat uit meer dan ontmoediging van ongezond gedrag alleen

Kinderen van de Openbare Basisschool Wereldwijs in Landgraaf krijgen een gevarieerde lunch. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Kinderen van de Openbare Basisschool Wereldwijs in Landgraaf krijgen een gevarieerde lunch.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Met de preventie van ziekten is een grote winst in ­levensjaren en in zorgkosten te behalen.

Voor de meeste huiseigenaren en autobezitters is het vanzelfsprekend: zij plegen klein onderhoud om groot onderhoud op de langere termijn te voorkomen. In de gezondheidszorg ontbreekt dit mechanisme goeddeels. Zowel op individueel als op institutioneel niveau. Lang niet iedereen laat zich bij zijn gang door de supermarkt leiden door de wens ­ouderdoms- of welvaartsziekten te voorkomen. En van de ongeveer 100 miljard euro die jaarlijks in Nederland aan zorg wordt besteed, is slechts een fractie bestemd voor de preventie van aandoeningen.

Tegen de achtergrond van jaarlijks stijgende zorgkosten en de vergrijzing van de bevolking, zouden alle betrokken partijen zichzelf een ‘gezondheidsplicht’ moeten opleggen: de plicht om de druk op de zorg te verminderen. Dit zou onder meer betekenen dat huisartsen niet alleen op de zorgvraag van hun patiënten reageren, maar dat zij hun patiënten indien nodig ook ongevraagd aansporen tot een gezondere levensstijl.

‘Wij gaan niet over de suikertaks, of over het afschaffen van btw op groente en fruit’, zei Georgette Fijneman, bestuursvoorzitter van Zilveren Kruis, een van de drie zorgverzekeraars die hun plannen voor een gezondheidsplicht donderdag in de Volkskrant ontvouwden. ‘Maar het zou wel fijn zijn als het taboe eraf gaat.’

Inderdaad huiveren overheden om de keuzevrijheid van de consument te sturen of te begrenzen. Die huiver is in­gegeven door het principe dat de overheid niet te diep in de individuele levenssfeer moet willen doordringen, maar ook door sociale overwegingen: als de overheid ongezonde producten zwaarder gaat belasten, benadeelt ze met name de minder goed gesitueerde consumenten – degenen die een relatief groot deel van hun inkomen besteden aan ­dagelijkse levensbehoeften.

Met de preventie van ziekten is een grote winst in ­levensjaren en in zorgkosten te behalen. Die revenuen ­zullen echter pas in de (verre) toekomst zichtbaar worden, terwijl de vereiste inzet nu moet worden getoond. Het is dus zaak om ongezond gedrag (financieel) te ontmoedigen, maar ook om consumenten te belonen voor de gezondheidsplichten die zij zichzelf opleggen. Voor zover zij niet al genoeg motivatie ontlenen aan de overweging dat hun levenskwaliteit in de toekomst in hoge mate afhan­kelijk is van hun huidige consumptiepatroon.

In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden