Column René Cuperus

Gezelligheid en globalisering laten zich lastig combineren

Ik kom er steeds meer achter: in steden die booming zijn, word je binnen no-time van je sokken gereden, en in steden waar het minder florissant gaat niet. Neem Leiden. Je kunt daar geen stap buiten het station zetten, of je wordt omvergereden. Je voelt daar meteen de vibrerende drukte. De dynamiek van een jongerenstad. Hogere huizenprijzen waardoor minder kansrijken de stad worden uitgeduwd. En je hoort de internationalisering van de universiteit op straat: overal gebroken Engels van Chinese en Oost-Europese studenten.

Hoe anders is dat in een stad als Dordrecht. Daar kwam ik laatst ook het station uit. Maar er gebeurde niets. Met mijn ov-fiets kon ik redelijk rustig door de stad fietsen. Dordrecht is een historische parel, maar heeft voelbaar moeite aansluiting te vinden bij de hyperactieve polsslag van de 21ste eeuw.

De Leiden-ervaring herhaalde zich onlangs in Groningen. Ook daar word je standaard op zebrapaden omvergereden. Ook daar de sfeer van een vibrerende, ondernemende stad, waar jongeren gretig de toekomst omarmen. Alleen al bij de studieplekken op UB en OB stuit je op een kolkende massa studenten met laptops. En verder in het straatbeeld: rijen studenten voor net geopende nieuwe winkelformats, zoals de Pastafabriek.

Dat ligt allemaal net een slag anders in mijn woonstad Amersfoort. Dat is bepaald geen armlastige krimpgemeente, maar een succesvolle stad in het midden van het land. En toch zichtbaar een stad zonder hoger onderwijs en dus in alles iets trager en suffer dan Leiden en Groningen. En dan heb ik het nog niet eens over de echt grote jongens van de G4.

In Groningen was ik onlangs wat langer te gast bij het toekomst-innovatiefestival Let’s Gro. Op zo’n manifestatie realiseer je je opeens hoe ondernemend en energiek veel mensen in Nederland zijn geworden, en dat we niet voor niets zo hoog scoren op de ranglijsten van creatieve innovatie en global competitiveness.

Ik raakte verzeild in een theaterzaal vol Groningse ondernemers, met daarbij het gemeentebestuur en universiteitsbestuur. Die zaal kookte over van innovatiedrang en ondernemingslust. Geen lat te hoog. Geen horizon te ver. Filmpjes over 5G, drones die over landbouwvelden vliegen, robottechnologie om gezond oud te worden: vrijwel iedereen presenteerde zich als een tech-startup of eco-startup die het elk moment in China zou kunnen gaan maken, en anders wel in Scandinavië.

De Vierde Industriële Revolutie wordt juichend binnengehaald door een monsterverbond van ondernemers en de Groene Transitie. De toekomst wordt als één grote positivo TED-talk bezongen. Daar moet niet schamper over worden gedaan, want de toekomstige welvaart van Nederland hangt hiervan af. Maar bij al die innovatiedrang en internationale gerichtheid, voorbij aan de eigen lokale gemeenschap, dringen zich wel serieuze vragen op over verbinding en continuïteit. Hoe houden we de boel bij elkaar? Het is alsof men zelf nattigheid voelde, want in het Let’s Gro-innovatiefestival zat een fraaie tweeslachtigheid: alles draaide om (eco)transitie en innovatie, maar het overkoepelende thema was ‘Geluk’. Hoofdgast van het festival was de Deen Meik Wiking, ceo van het Happiness Research Institute, die zijn boek Hygge, de Deense Kunst van het Leven kwam pitchen.

Zijn boodschap: zoek saamhorigheid, maak lokale gemeenschappen, koester gezelligheid. Dat levert een samenleving vol onderling vertrouwen op, met als symbool de Deense gewoonte om baby’s in kinderwagens buiten het café te stallen. Wiking bekreunde zich niet over de vraag hoe gezelligheid met globalisering te combineren. De dag na Groningen vloog de ‘global influencer’ door naar Mexico om daar de Deense gelukzaligheid aan de man te brengen.

Ondertussen geldt Denemarken als het land dat het meest getormenteerd is geraakt door migratie, en het meest hardvochtig aandringt op aanpassing, juist om de Deense kunst van het gezellig samenleven overeind te houden. Zou het toeval zijn dat in dat andere noordelijke land der gezelligheid, Nederland, juist de ultieme gezelligheidstraditie van het Sinterklaasfeest zo zwaar bevochten wordt?

Gezelligheid en globalisering laten zich lastig combineren. Dat geldt tegelijk voor booming steden, als voor de minder wereldwijze steden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.