Gewoon aan het werk na geruststellende groepsbevestiging

‘Of wij hoog of laag springen, wij Nederlanders zijn allen burgerlijk, van de notaris tot de dichter en van de baron tot de proletariër.’

De PVV is, koffie en koek uitdelend, salonfähig geworden. En er is, bij mij althans, voldoening dat het CDA nog bestaat: Italiaanse toestanden - waar de christen-democratie is vervangen door Berlusconi - zijn weer even afgewend.

Zo is de uitslag níet dat de helft van Nederland links is en de andere helft rechts. Bijna iedereen had het woensdagavond over water bij de wijn, geven en nemen en dan komen we er met z’n allen echt wel uit. En dus had Johan Huizinga wederom gelijk: ‘Of wij hoog of laag springen, wij Nederlanders zijn allen burgerlijk, van de notaris tot de dichter en van de baron tot de proletariër.’

Burgerlijk

Onze nationale cultuur is burgerlijk in elke zin, die men aan het woord hechten wil.’ Maar omdát iedereen burgerlijk is geworden, schreeuwde men om het hardst dat men anders is.

Daarom gingen de verkiezingen minder over politiek dan over lifestyle. Alleen zo is te begrijpen waarom er in vredesnaam tien partijen meededen.

Volgens onderzoeksbureau Motivaction zijn er immers acht lifestyle-groepen: de ‘traditionele’ en de ‘moderne’ burgerij (samen 40 procent), en nog zes groepen (elk 10 procent): de ‘nieuwe conservatieven’, de ‘gemaksgeoriënteerden’, de ‘opwaarts mobielen’, de ‘postmaterialisten’, de ‘kosmopolieten’ en de ‘postmoderne hedonisten’. Met de orthodoxen en de ouderen, die niet in hun modieuze paletje passen, zitten we op tien.

Identiteit

Terwijl de religieuze partijen - CDA en CU/SGP - verloren, vertonen vooral de partijen ter linkerzijde een pseudoreligieuze behoefte aan een eigen identiteit, als vervanger van de heilige overtuiging van vroeger. En die identiteitsbehoefte uit zich vooral in afwijkende kleding, haardracht en partijkleurtjes: wij zijn anders, ja!

Zo bewees al dat verbale getrompetter vooral ‘de cultuur van het narcisme’ wat volgens Christopher Lasch (1979) voortkomt uit een verzwakt zelfbeeld.

Ooit muntte Freud de grootse frase van het ‘narcisme van het kleine verschil’. Hij gebruikte het begrip om groepsgekte te verklaren, suggererend dat onze grootste haat vaak gericht is tegen diegenen die het meest op ons lijken.

Woensdagavond was een onschuldige uiting van groepsgekte, meer psychotherapie om het ego te herstellen. Na de geruststellende vaststelling dat men nog een ego heeft én tot een groep behoort, ging gisteren iedereen gewoon aan het werk. En zal men tevreden zijn met welk politiek compromis dan ook.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden