Column Harriët Duurvoort

‘Getting it Right for Every Child’: een vloek of een zegen voor zorgenkinderen?

Paniek in de tent bij ouders van zorgenkinderen. Ik zag het op Twitter: bezorgdheid over een nieuwe, populaire lijn in het jeugdbeleid, geïnspireerd op een Schots systeem: Getting it Right for Every Child, oftewel Girfec. Hoewel in Schotland zelf veel kritiek is op het systeem, is Nederland ervan ­gecharmeerd.

Zo op het eerste gezicht kun je er wel wat van opsteken. In Schotland lijkt het inclusief passend onderwijs succesvoller te zijn dan hier. Ernstig autistische kinderen kunnen er, met voldoende ondersteuning, in gewone schoolklassen functioneren.

Maar ouders van bijvoorbeeld thuiszitters hebben grote bedenkingen bij Girfec. Want gaat het overheids­beleid bij onderwijs en zorg nu al vaak gepaard met dwang en drang, de bigbrotherisering lijkt bij het Girfec-jeugdbeleid helemaal uit de klauwen gelopen. Zo krijgen alle 1 miljoen Schotse kinderen vanaf de geboorte een soort staatsvoogd toegewezen, orwelliaans ‘Named Person’ genoemd, die bij eventuele problemen naar eigen goeddunken ­instanties kan inschakelen.

In het oorspronkelijke wetsvoorstel hadden de ‘Named Persons’ vergaande bevoegdheden om privégegevens te delen. Maar daar stak het Britse Supreme Court een stokje voor, wegens schending van de rechten op familieleven en privacy, geborgd in het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens: ‘Het is onder deze wetgeving mogelijk dat informatie, waaronder vertrouwelijke medische gegevens over een kind of jongere, zoals zwangerschap, anticonceptie of soa’s, in handen komt van allerlei willekeurige instanties’, betoogde de hoogste rechter.

‘Named Person’

De angst voor Girfec is voorstelbaar, stelt Chaja Deen van het Nederlands Jeugdinstituut (NJI) desgevraagd. Maar de Named Person is nu net geen element dat uit het verder inspirerende programma wordt gehaald, benadrukt zij. Op studiereizen zoekt men naar ‘werkzame elementen’ uit het beleid. Het is juist de bedoeling dat ouders worden betrokken bij beslissingen over hun kinderen, en ook dat ouders meedenken over jeugdbeleid in bredere zin. Girfec gaat om het vinden van ‘gemeenschappelijke taal’ in het brede jeugdveld. Het beter op elkaar afstemmen van onderwijs en zorg. Een kader om vroegtijdig problemen te signaleren. Preventie is ­belangrijk: in Schotland krijgt ieder kind al standaard tussen de acht en de twaalf huisbezoeken.

In de Schotse studiereisverslagen beschrijven Nederlandse onderwijs- en jeugdprofessionals wat hen aanspreekt in Girfec. ‘Specifieke kennis, zoals kindermishandeling, is gelegd bij een aantal sleutel­figuren. Zij houden kennis up-to-date en vertalen deze naar de werkvloer’, lees ik. En: ‘Sleutelwoorden zijn verbinden en relaties. Begint bij een huisbezoek bij ieder kind dat wordt aangemeld.’ En: ‘Vanaf babytijd krijgen kinderen een curriculum’, het gaat om ‘het verkleinen van de kloof tussen kansarme en kansrijke kinderen’. Ten slotte: ‘Belangrijk uitgangspunt is écht luisteren. Preventie, voorkomen dat kleine problemen grote worden. Het gaat over het bevorderen van veerkracht en passende hulp. En het gaat over liefde. Elk kind heeft daar recht op. En elke betrokkene, kind, ouder, professional in jeugd of het bredere ­sociale domein draagt daaraan bij.’

Kritische ouders

Natuurlijk, alles draait uiteindelijk om liefde. Maar kritische ouders weten dat de weg naar de hel is geplaveid met goede bedoelingen. Dat zij bij Girfec huiveren, omdat ze toch al onder druk staan van de bemoeizorg van onderwijs of jeugdzorg, is begrijpelijk. Ook worden handhavingsinstrumenten uit de jeugdbescherming vaak gebruikt als intimidatie. Niet omdat het kind wordt mishandeld, maar vanwege verschil van inzicht over wat het belang van het kind is. Neem de uithuisplaatsing van een kind omdat moeder een conflict had met de gemeente over een pgb en daar een advocaat op zette. Een veilig-thuis-melding, omdat ouders met een thuiszittend kind een conflict hebben met de school. Zeer laakbaar en schadelijk voor ouders en kwetsbare kinderen.

Niemand ontkent het belang van de kinderbescherming. Het Maasmeisje, het meisje van Nulde, Ruben en Julian, het zijn nationale trauma’s. Onverteerbaar dat zij niet op tijd in veiligheid zijn gebracht.

Het NJI gaat graag met kritische ouders in gesprek, ook over de ontwikkeling van jeugdbeleid, ook in bredere zin, zegt Deen. Die laten het echter af­weten. Maar een gesprek lijkt ook mij een goed idee. Voorstel: een studiedag over de traumatische gevolgen van oneigenlijke dwang, drang en controle bij verschil van inzicht over het belang van het kind.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden