Opinie 180 graden

Gerdien Wolthaus Paauw veranderde van standpunt over Israël: ‘Het Beloofde Land stemt mij nu treurig’

Fotograaf Gerdien Wolthaus Paauw (52) veranderde van standpunt over Israël: 

Gerdien Wolthaus Paauw: 'De Holocaust mag geen rechtvaardiging zijn voor nieuw lijden.' Beeld Ivo van der Bent

Oude standpunt

‘Israël is van het Joodse volk. Joden zijn de enige rechthebbenden, want God heeft hun dit land beloofd, als veilig thuis na al hun omzwervingen. Zo staat het duidelijk in de Bijbel geschreven. Als kind groeide ik op in een orthodox-protestants milieu. ’s Zondags gingen we naar de kerk van de gereformeerde bond. Deze christelijke stroming voelt een sterke band met het Jodendom, omdat het de basis is van hun geloof. Zij is per definitie verbonden met Israël omdat de Joden het volk van God zijn. 

‘Orthodoxe christenen zijn gezagsgetrouw dus loyaal aan kerk en staat. Kritiek hoort daar niet bij. Hun opvattingen zijn in beton gegoten. De Bijbel wordt naar de letter gelezen. Termen als ‘het Beloofde Land’, ‘land van melk en honing’ en ‘het uitverkoren volk Israëls’ gaven mij een idyllisch beeld van Israël. Toen ik een jaar of 20 was reisden veel jongeren erheen. Zij gingen in een kibboets werken om het land te helpen opbouwen. Met blije verhalen kwamen ze terug. De Palestijnen kwamen niet voor in het verhaal. Het enige wat ik hoorde was dat hun leider Yasser Arafat een terrorist was.’

Het kantelpunt

‘Het heeft lang geduurd voordat ik mij had losgemaakt uit de dogmatische wereld waarin ik ben opgegroeid. Met het Israëlisch-Palestijnse conflict was ik nooit bezig. In 2012 kwam ik in contact met de Stichting Vrienden van Nazareth, die geld inzamelt om Palestijnse vrouwen te kunnen laten studeren. Zij vroeg mij of ik een aantal van deze studenten in Israël en Palestijns gebied wilde portretteren. Het was de eerste keer dat ik die kant op ging en Palestijnen zou ontmoeten. De studenten die ik fotografeerde waren jonge, bevlogen vrouwen die tandarts, arts of musicus wilden worden en de trots en hoop van hun vaak in armoede en uitzichtloosheid levende families waren. 

‘Om enkele van hen in de Palestijnse gebieden te ontmoeten, moest ik langs checkpoints. Terwijl ik zo mocht doorlopen, zag ik hoe Palestijnen in lange wachtrijen werden vernederd en gekoeioneerd door jonge Israëlische soldaten. Een machteloze woede voelde ik toen ik in Bethlehem stuitte op de 8 meter hoge betonnen muur die de Israëlische overheid heeft laten bouwen tussen Israël en de Westelijke Jordaanoever om Joden van Palestijnen te scheiden en zo aanslagen te voorkomen. Ik had nog nooit zo’n sinister, grimmig bouwwerk gezien. Het is superieur machtsvertoon, overweldigend door zijn hoogte. Ik voelde fysieke walging. Bij thuiskomst in Nederland was ik een paar weken beroerd. Ik kon moeilijk bevatten wat ik allemaal had gezien.’

Nieuwe standpunt

‘Israël blijkt een treurig stemmend, verscheurd Beloofd Land. Het is veelzeggend dat de Israëlische overheid spreekt van een ‘veiligheidsmuur’ en de Palestijnen van een ‘apartheidsmuur’. ‘One wall, two prisons’, staat erop geschreven. Burgers die horen samen te leven worden verder uit elkaar gedreven. Het Israëlisch-Palestijnse conflict is complex. De staat Israël weet zich in het Midden-Oosten natuurlijk door vijanden omringd maar is tegelijk in alle opzichten oppermachtig. Palestijnen lijden onder vergaande rechteloosheid. Het conflict kan alleen worden opgelost als naast de Joden ook de Palestijnen het recht op zelfbeschikking krijgen met een eigen staat. Het is niet aanvaardbaar en niet te begrijpen dat een land met zo’n geschiedenis als het Joodse volk een ander volk wiens land het ingenomen heeft, onderdrukt. 

‘Ik bezocht tijdens mijn eerste bezoek aan Israël ook Yad Vashem om respect te betuigen aan de Joodse slachtoffers van de Holocaust. Een indringende ervaring. Maar de Holocaust mag geen rechtvaardiging zijn voor nieuw lijden zoals in de Gazastrook, voor maatregelen als een 600 kilometer lange muur die Palestijnse gezinnen van hun familie en hun landbouwgrond scheidt. Voor Palestijnen in armoede laten leven, met een tekort aan drinkwater, terwijl in andere delen van het land zichtbaar water in overvloed is. De onderdrukking van de Palestijnen door de Israëlische overheid gebeurt onder de ogen van de internationale gemeenschap.’

Het effect

‘Ik heb sympathie gekregen voor de Palestijnse zaak. Ik ben mij gaan verdiepen in deze kant van het verhaal. Hoe 80 procent van het leefgebied van Palestijnen is ingepikt nadat zeventig jaar geleden de staat Israël werd uitgeroepen. Ruim 750 duizend Palestijnen werden van huis en haard verdreven en vierhonderd dorpen met de grond gelijk gemaakt. Ze verkeren nog steeds in een uitzichtloze positie.

‘Toen Donald Trump aankondigde deze maand de Amerikaanse ambassade te verplaatsen van Tel Aviv naar Jeruzalem, precies op het moment dat de Palestijnen de massale verdrijving uit hun vaderland herdenken als de Grote Catastrofe, vond ik dat ik iets moest doen. In de week dat de oprichting van de staat Israël wordt herdacht, ga ik met mijn fotoproject Jerusalem, heart of the city laten zien wat deze voor Joden én Palestijnen heilige stad voor zijn inwoners betekent. Wat hun droom voor de toekomst van Jeruzalem is.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.