Opinie

Gelukkig mogen we zelf bepalen wat we goed of fout vinden

Als het gaat om de opvoeding heeft niemand de waarheid in pacht.

Lester Hoekstra is psycholoog
Een jongetje is in tranen, omdat zijn oudere broer (niet op foto) vanaf maandag weer naar school gaat. Beeld anp
Een jongetje is in tranen, omdat zijn oudere broer (niet op foto) vanaf maandag weer naar school gaat.Beeld anp

Nietszeggend, noemt mevrouw Ten Broeke mijn stukje op Volkskrant.nl over krijsende kinderen. Om er vervolgens een heel artikel aan te wijden. Zij schrijft dat mijn beweringen meningen zijn en geen feiten. Daar heeft zij helemaal gelijk in. Terecht merkt zij op dat mijn beschrijvingen subjectief zijn. Dat klopt, ik laat ruimte voor andere meningen. Niet al te veel, maar wel meer dan zij. Zij beweert dat mijn opvattingen fout zijn.

Terwijl het gaat over zaken waarbij niemand de waarheid in pacht heeft. Ook de wetenschapper niet. Want de psychologie en andere sociale wetenschappen geven ons geen onweerlegbare feiten. Ze bieden alleen een onderbouwing van theorieën en hypotheses ofwel meningen over hoe de werkelijkheid in elkaar zit. Een onderbouwing die kan bestaan uit een samenvatting van wat er zoal geschreven is, bewerkte gegevens van enquêtes en resultaten van experimenten.

Anders dan bij de exacte wetenschappen zullen de uitkomsten van sociaal wetenschappelijk onderzoek nooit de status krijgen van een weten dat iedere discussie overbodig maakt. Integendeel, het zijn argumenten in een maatschappelijk debat. Afhankelijk van hun overtuigingskracht zullen sociale wetenschappers in meer of mindere mate bepalen wat in een bepaalde cultuur, in een bepaalde tijd een gangbare opvatting is.

Gewone volk

Ze moeten hun invloed delen met vele anderen. Met de romanschrijvers, de cabaretartiesten, de columnisten, met mijn collega Sigmund van Peter de Wit. Ook met de journalisten, de leraren, de artsen, de dominees en, zoals in mijn geval, met een psycholoog die meer van de praktijk is dan van de wetenschap. Ja, zelfs met het gewone volk, de mensen zonder autoriteit waarop zij zich kunnen beroepen en zonder podium vanwaar zij iets kunnen verkondigen.

De onderzoekers in de sociale wetenschappen krijgen maar een bescheiden rol. Je kunt dat wat te magertjes vinden. Maar ik denk dat we allemaal blij mogen zijn dat het niet anders is. Dat we niet klakkeloos hun conclusies hebben te volgen maar dat we wel ons eigen verstand moeten blijven gebruiken en zelf oordelen. Dat we niet leven in een Brave New World of andere dictatuur waar wel voor ons wordt gedacht en bepaald wordt welke opvattingen goed en welke fout zijn.

Lester Hoekstra is psycholoog

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden