Opinie

Geleerd moet worden van de fouten bij de invoering van de euro

Frits BolkesteinBeeld anp

In de Volkskrant van 8 februari waarschuwen oud-fractievoorzitter Bolkestein en oud-financieel woordvoerder Hoogervorst van de VVD voor Franse plannen voor vergaande risicodeling in de eurozone. In de praktijk: budgetoverdrachten van Noord- naar Zuid-Europa.

Bolkestein en Hoogervorst schrijven dat zij in 1996 met vrees en hoop instemden met de invoering van de euro. Er waren toen al veel waarschuwingen, zoals een oproep van een zestigtal Nederlandse economen in deze krant (13 feb. '97).

Met de vrees van Bolkestein en Hoogervorst én de waarschuwingen van velen had verwacht mogen worden dat Nederland het europroject kritisch zou volgen. Aanvankelijk leek het erop dat de VVD-fractie dit deed: 'Italië zou niet direct tot de eurozone kunnen toetreden.' Staatsschuld en begrotingstekort weken er nog sterk af van de beoordelingscriteria. De VVD-fractie liet zich echter in het Kamerdebat van 15 januari 1998 door VVD-minister Zalm overtuigen van de 'indrukwekkende voortgang die Italië op het gebied van zowel begrotingssanering als inflatie en rente gemaakt zou hebben'. De zorgelijke situatie heden ten dage in Italië mag ik bekend veronderstellen.

Het verder te weinig kritisch volgen van het europroject blijkt uit het debat in de Tweede Kamer op 31 mei 2000, toen gedebatteerd werd over de motie van CDA-lid De Haan waarin wordt opgeroepen niet in te stemmen met het per 2001 toelaten van Griekenland tot de eurozone. Het ging hierbij behalve om het niet voldoen aan de convergentie-eisen, ook om 'de vele eenmalige kunstgrepen die waren toegepast om het begrotingstekort te reduceren'. De motie kreeg alleen steun van CDA, GPV, RPF, en de SGP - de VVD stemde tegen.

Dat Griekenland op oneigenlijke gronden toetrad is later wel duidelijk geworden. Net als het feit dat in de door Griekenland veroorzaakte eurocrisis de aan Griekenland toegekende omvangrijke steun primair tot doel had Franse en Duitse banken te redden die aan Griekenland te ruime kredieten verstrekt hadden.

Het is te prijzen dat Bolkestein en Hoogervorst nu waarschuwen voor een nieuw drama als de Franse plannen voor een overdrachtsunie worden doorgezet. Geleerd moet worden van de fouten bij de invoering van de euro. De Tweede Kamer zal zelf een discussie op gang moeten brengen welk antwoord op de Franse plannen gegeven moet worden. Er zijn duidelijke grenzen te stellen. De benarde positie waarin de Nederlandse pensioenfondsen zijn terechtgekomen door de rentepolitiek van de ECB is een alarmerende waarschuwing.

Ik hoop dat vooraanstaande Nederlandse economen, zoals in 1997, bereid zijn de discussie aan te zwengelen. Ik vrees dat de politiek daartoe niet in staat is. Het zou Bolkestein en Hoogervorst sieren hieraan een verdere bijdrage te leveren: zij hebben immers ervaren hoe vrees, door onvoldoend kritisch volgen, bewaarheid werd. Ik hoop ook dat er lessen geleerd zijn uit de gekleurde informatie die toen over het Griekse begrotingstekort verstrekt werd.

Ruud van Noort, oud-directeur-generaal van de statistiek ('99-'04).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden