Opinie Zorg

Geïnformeerde burger wijst de weg in de zorg

De minister zal steeds vaker moeilijke keuzes moeten maken in de samenstelling van het zorgpakket. Om daarvoor meer draagvlak te creëren is een geïnformeerd maatschappelijk debat nodig, aldus de initiatiefnemers van Burgerforum ‘Keuzes in de zorg’.

Hugo de Jonge, minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, tijdens de persconferentie aansluitend op de wekelijkse ministerraad. Beeld ANP

Woensdag bespreekt de Kamer de samenstelling van het basispakket van de zorgverzekeringswet. Inzet is de vergoeding van een reeks medische behandelingen zoals leefstijlinterventies voor gezonder gedrag, en goedkope medicatie zoals vitaminepreparaten, mineralen en paracetamol. De minister zal steeds vaker keuzes moeten maken, gedwongen door medische innovaties en een groeiende vraag naar zorg met een beperkt zorgbudget.

Afgelopen week spraken burgers zich hierover uit. In het manifest van Burgerforum ‘Keuzes in de zorg’, aangeboden aan de Kamer, nemen zij stelling over wat er in het pakket hoort. In het forum debatteerden 24 zorgvuldig geselecteerde burgers in drie weekenden over pakketkeuzes.

Er blijkt maar weinig draagvlak te zijn voor de keuzes van de politiek. Neem de discussie over Orkambi voor de behandeling van taaislijmziekte. Na een negatief advies van Zorginstituut Nederland is de druk op de minister groot om deze medicatie toch te vergoeden. Patiënten doen hun verhaal in de media en meer dan 100.000 mensen tekenen een online petitie. Uiteindelijk wordt het medicijn, na geheime prijsafspraken met de fabrikant, toegelaten tot het basispakket. Natuurlijk goed nieuws voor de betrokken patiënten. Maar als elk medicijn vergoed wordt, moet er elders in de zorg bezuinigd worden om het te betalen. Deze ‘verdringing’ lijkt zich nu te openbaren in groeiende wachtlijsten en verschraling van zorg. Dat gebeurt er als de minister onder publieke druk nalaat te kiezen.

Eenmaal goed geïnformeerd beseffen de 24 burgers de financiële noodzaak van keuzes, en zijn ze bereid die te maken. Overigens was er bij aanvang van het forum bij het merendeel van de deelnemers nog weinig begrip voor dat de overheid niet alle beschikbare zorg vergoedt.

De deelnemers dragen concrete criteria aan om te bepalen welke zorg vergoeding verdient. Net als de minister zijn ze tegen vergoeding van goedkope medicatie. Want de meeste mensen kunnen die best zelf betalen. Men is, met de minister, voor het vergoeden van leefstijlinterventies, want men wil graag medeburgers aansporen tot gezond gedrag.

De burgers zullen de minister ook in de toekomst de weg wijzen, bijvoorbeeld over de rol van kosten-batenvergelijkingen van behandelingen. Verwacht wordt dat de minister er bij pakketbesluiten steeds vaker naar zal teruggrijpen. De deelnemers zien dit als onvermijdelijk. Een deelneemster zegt: ‘Ik riep altijd als hardste: ‘Op een mensenleven staat geen prijs’. Dat blijf ik zeggen, maar ik zie nu wel dat we ook naar de kosten moeten kijken. Ik begrijp nu dat niet alles kan.’

De geïnformeerde burger staat dus grotendeels achter de werkwijze van de minister en spoort hem aan keuzes te maken. De uitdaging is nu om draagvlak onder alle Nederlanders te verkrijgen. Wij roepen de politiek op om aan te zetten tot een meer geïnformeerd maatschappelijk debat.

Rob Baltussen, Leon Bijlmakers en Maarten Jansen zijn initiatiefnemers van Burgerforum ‘Keuzes in de zorg’ en verbonden aan het Radboudumc te Nijmegen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.