Geen krachtiger wapen dan de publieke opinie

Israël’s verliest de oorlog om de publieke opinie en hetl heeft de spelregels van de nieuwe psychologische oorlogsvoering nog niet begrepen.

De fatale confrontatie tussen de armada van schepen, die humanitaire hulpgoederen wilden leveren aan Gaza en Israëlische commando’s, kwam nadat Israël tevergeefs getracht de Turkse organisatoren te bewegen, de hulpgoederen in een Israëlische haven te lossen. Dit werd door de organisatoren van de armada geweigerd, omdat het leveren van hulpgoederen aan Gaza feitelijk een bijzaak was. De werkelijke bedoeling was om de Israëlische blokkade van Gaza te doorbreken.

Twee opties
Dit bracht Israël in een moeilijke positie. Er waren slechts twee opties. Oftewel de schepen doorlaten, wat in de praktijk de opheffing van de blokkade betekende oftewel militair ingrijpen.
De Israëlische regering stelde, dat het doel van de vloot was om Israël te provoceren. Er zijn vele aanwijzingen, dat de hele vertoning veel meer was dan de actie van een stel vredesactivisten, begaan met het lijden van de bevolking in Gaza. Het Arabische televisiekanaal al-Jazeera voer vrolijk mee en vertoonde beelden van activisten, die hun tijd doodden met het verbranden van Israëlische vlaggen.

Erdogan
De motor achter de hele actie is de AKP-regering van Erdogan in Turkije. In het Midden-Oosten worden de politieke kaarten opnieuw geschud en Turkije is op zoek naar een leidende rol. Volgens de aloude spelregels van het Midden-Oosten is de beste manier om dit te bereiken het voortouw nemen in de strijd tegen Israël. Turkije is momenteel voor een half jaar niet-permanent lid van de Veiligheidsraad en lijkt besloten te hebben om deze periode optimaal te benutten. Het helpt hierbij, dat Libanon thans het voorzitterschap van de Raad vervuld.

Het Hamasleiderschap liet aan de vooravond van de verwachtte aankomst van de vloot in Gaza weten, dat de actie reeds op voorhand was geslaagd en een overwinning voor Hamas betekende. Het was voor Hamas een win-win positie. Het hele leiderschap van de organisatie zou op de kade in Gaza staan, in het geval Israël zou besluiten de schepen door te laten. Wat velen niet verwachtten en eigenlijk ook niet hoopten. In dit scenario zouden de ‘vredesactivisten’ triomfantelijk worden ontvangen onder de ogen van de internationale media.

Opinie
Hamas leert snel en heeft begrepen dat er geen krachtiger wapen is dan de publieke opinie. De organisatoren van de armada hadden op voorhand gezorgd voor enorme mediabelangstelling, die ervoor garant zou staan dat Israël zou worden geportretteerd als bruut en onmenselijk en Hamas als het slachtoffer van deze Israëlische onmenselijkheid.

Een Israëlisch militair ingrijpen zou hierbij nog gunstiger uitpakken. De publieke opinie in de wereld zou vol afschuw reageren en westerse regeringen vinden het in het algemeen verstandiger om hiermee rekening te houden. Het leidt thuis tot extra punten. De hele afwikkeling van de vlootaffaire overtrof alle verwachtingen. Er vielen doden en gewonden onder westerse vredesactivisten, wat altijd in klinkende politieke munt kan worden omgezet.

Getuigenissen van Israëlische commando’s die aan de actie deelnamen, dat de vredesactivisten uiting gaven aan hun vredelievendheid door hen bij aankomst met messen en ijzeren kettingen te lijf te gaan, werden honend ontvangen. Deze hele onverkwikkelijke affaire vond maandagochtend plaats in alle vroegte, maar diezelfde maandag om 20.00 uur Nederlandse tijd begon reeds op Turks verzoek de spoedzitting van de Veiligheidsraad in New York. Alsof het hele actieplan al van tevoren klaarlag.

Munitie
Terwijl deze hele affaire een win-win situatie betekende voor Hamas vormde ze voor Israël op voorhand een lose-lose situatie. Israël beschuldigde de Turkse organiserende NGO er terecht van, dat de actie bedoeld was om Israël te provoceren en liet zich vervolgens ook provoceren. Israël koos voor de optie van militaire confrontatie en deze werd verbijsterend beroerd uitgevoerd. Het blijft bijvoorbeeld onverklaarbaar waarom de vloot werd aangevallen in internationale wateren voordat ze de Israëlische wateren bereikte. Volgens het internationale recht staat dit gelijk aan piraterij, wat Israël in dezelfde klas plaatst als Somalië. Het lijkt er welhaast op, dat Israël haar opponenten de munitie aanreikt op een presenteerblaadje.

De tragische gebeurtenissen voor de kust van Gaza onderstrepen nogmaals, dat het politieke en militaire leiderschap in Israël moeite heeft, zich de veranderende tijdsgeest eigen te maken. De oorlogen van 1967 en 1973 demonstreerden overduidelijk de Israëlische militaire superioriteit. Het is echter niet haar militaire superioriteit die thans op het spel staat maar Israël’s politieke legitimiteit. Hierbij spelen niet wapens, maar de publieke opinie de beslissende rol.

De publieke opinie formeert zich altijd rond het antagonisme van dader versus slachtoffer. In de oorlog van 2006 slaagde de Libanese Hizbollah erin zich in de publieke opinie te profileren als slachtoffer en kwam triomfantelijk uit de oorlog te voorschijn. Hetzelfde gold voor Hamas in de oorlog van december 2008. Israël heeft de spelregels van deze nieuwe psychologische oorlogsvoering nog niet begrepen en heeft daarom een serieus probleem. Wat ongetwijfeld de komende weken duidelijk zal worden.

null Beeld
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden