Opinie Genderneutraal speelgoed

Geen genderlabel, wél een neutraal aanbod

Meisjes een pop, jongens lego? De discussie over genderneutraal speelgoed gaat verder dan dat, stellen Els Rommes en Kathrine van den Bogert. 

Een meisje speelt met een racebaan en met dinosaurusjes. Beeld Getty Images/Hero Images

In Frankrijk hebben regering en de speelgoedbranche onlangs een landelijk handvest ondertekend om speelgoed niet langer in te ­delen in speelgoed voor jongens of meisjes. In Groot-Brittannië zijn genderstereotypen in reclames al langer verboden. Afgelopen week riep minister Van Engelshoven Nederlandse speelgoedfabrikanten op om rolbevestigend speelgoed onder de loep te ­nemen. Hoewel zij hiervoor geen enkel concreet plan presenteerde, waren de reacties niet mals: kan de minister zich niet met belangrijker zaken bezighouden? Uit onderzoek blijkt echter dat spelen cruciaal is voor de ontwikkeling van kinderen en voor de studie- en beroepskeuzes die zij maken.

Kinderen leren, bewust en onbewust, gendernormen van speelgoed, zoals dat bepaalde kleuren, gedrag en rollen bij jongetjes horen en andere bij meisjes. Er is echter nog steeds geen gen gevonden dat bepaalt dat jongens niet met poppen willen spelen en meisjes van roze houden. Sterker, nog geen honderd jaar geleden werd roze gezien als een typische jongenskleur. Kinderen leren door de voorbeelden die ze om zich heen zien en door correcties die ze krijgen van elkaar en van volwassenen in hun omgeving. In eigen onderzoek hebben wij geobserveerd hoe moeilijk het is voor een kind om te spelen met speelgoed dat is gelabeld als bedoeld voor de andere sekse en hoeveel werk meisjes moeten verzetten om de ‘jongensachtige’ spelletjes die ze spelen te rechtvaardigen. Zij krijgen continu te horen dat wat zij doen niet gepast is. Ook op televisie bij Jinek, waar over het voorstel van de minister werd gesproken, zaten mannen zich vooral te verkneukelen over een jongetje dat met een roze poppenwagen speelde.

Spelen is niet waardenvrij: hersens zijn plastisch en vormen zich naar wat wordt gestimuleerd. Kinderen leren belangrijke vaardigheden door te spelen: ruimtelijke vaardigheden door het spelen met bouwdozen, sociale vaardigheden door het spelen met poppen. Zo bezien kan het afschaffen van genderstereotypen in speelgoed bijdragen aan het stimuleren van mannen om de zorg of het onderwijs in gaan en helpt het vrouwen om een carrière in bètawetenschap en techniek te beginnen. Keuzes die sommige jongens en meiden wel willen maken, maar waarin ze nu worden ontmoedigd door de genderstereotypen die zij als kind meekrijgen.

Speelgoedfabrikanten en ouders spelen hierin een belangrijke rol. In een onderzoek naar wat kinderen krijgen van hun verlanglijstje, blijkt dat ouders (en opa’s en oma’s) hieruit juist dat speelgoed kiezen wat rolbevestigend is. Uit ons onderzoek blijkt dat speelgoedfabrikanten hun speelgoed niet in de eerste plaats sekse­stereotyp maken omdat kinderen dat zouden willen, maar omdat ze denken dat ouders dit soort speelgoed willen kopen. 

In het Jeugdjournaal (26 september) gaven kinderen zelf aan juist open te staan voor meer divers speelgoed en ze hadden daar overtuigende redenen voor: je speelt zo vaker met elkaar en je kan er meer verschillende dingen van leren.

Het idee is dus niet om poppen of bouwpakketten af te schaffen, maar wel om de indeling van speelgoed naar sekse in winkels, op internetsites, in reclames en op verpakkingen los te laten. Veel beter zou het zijn om speelgoed in te delen naar soorten spel (‘concentratie’, ‘creatief’, ‘met paarden’). Ouders en opa’s en oma’s hoeven echt niet betutteld te worden door de speelgoedindustrie, of het speelgoed dat zij kopen wel geschikt is voor jongetjes of meisjes. Ze weten zelf wel welk speelgoed bij de talenten en voorkeuren van hun (klein)kind past, zonder dat er een genderlabel aan hangt. Dit geeft uiteindelijk juist meer keuzevrijheid voor kinderen.

Els Rommes is docent Gender en Pedagogie. Kathrine van den Bogert is gepromoveerd op Meiden en voetbal. Beiden zijn verbonden aan de Radboud Universiteit Nijmegen. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden