Opinie

Geen geld voor Friese natuur, wel voor vaag evenement

Stuitend dat in een regio waar culturele voorzieningen zijn wegbezuinigd, een vaag evenement miljoenen euro's publieksgeld krijgt.

Luchtfoto van de Friese weiden Beeld anp

Sinds ruim een jaar woon ik in Zwitserland. Om de aanstaande feestdagen met mijn familie te vieren, reis ik terug naar Friesland. Denkend aan myn heitelân zie ik het rustige weidelandschap met weidevogels, kikkers in de slootjes en singels, en bomen aan de einder.

Een bijzondere regio vereist goed beheer. Men zou dan ook verwachten dat de Friese bestuurders zich hard maken voor het behoud van de natuur in hun provincie. Het tegendeel is waar: de prioriteit van lokale beleidsmakers ligt bij projecten als overbodige nieuwe bedrijventerreinen en snelwegen. Steeds meer asfalt doorkruist het voorheen weidse landschap. In plaats van door bomen worden snelwegen nu omrand door ruim opgezette bedrijventerreinen. Terreinen waar helemaal geen vraag naar is, zo blijkt uit de te huur/te koop-billboards.

De natuur gaat langzaam maar zeker ten onder. Voor de nieuwste snelweg naar de Waddenzee - de 'Centrale As' - zijn vierhonderd oude bomen gekapt. Vleermuizen die jaarlijks in deze bomen zaten, hebben hiervoor een stenen gebouwtje in de plaats gekregen. Waar de weg door karakteristieke natuurgebieden loopt, zou hij onder het maaiveld komen te liggen. Helaas bleek dit tijdens de aanleg te duur: de weg ligt er nu ruim boven.

Ecologische erosie

De nieuwe snelweg om Leeuwarden - de 'Haak' - gaat door een gebied waar jaarlijks honderden weidevogels zaten. De natuurschade wordt, in strijd met eerder gedane beloften, nauwelijks gecompenseerd. Door vernietiging van de leefruimte en het verlies aan diversiteit van planten- en insectensoorten is het aantal broedparen van de grutto tot een historisch dieptepunt gezakt.

De ecologische erosie die al jaren in Friesland plaatsvindt, wordt verhuld met een politiek correct feestje waarmee ons, de gewone burgers, zand in de ogen wordt gestrooid. In 2018 vindt in Friesland het evenement Leeuwarden culturele hoofdstad (CHS) plaats.

Voor dit evenement worden miljoenen euro's publiek geld uitgegeven aan trendy projecten, zoals fonteinen in de elf steden en een project getiteld 'poetic potatoes', waarbij zakken aardappelen met een gedicht naar zuster-hoofdstad Malta worden verstuurd.

Een auto van Rijkswaterstaat rijdt over de Haak, de rondweg van Leeuwarden, bij de opening eind 2014 Beeld anp

Ook de natuur krijgt aandacht. Men staat stil bij de trektocht van de grutto en de bijen in de hoofdstad worden een handje geholpen door een reeds aangelegde 'bloemenzee' (geplant in de vorm van het logo van de CHS). De provincie liet begin december weten nog 3,5 miljoen extra te zullen bijdragen.

Het is stuitend dat in een regio waar culturele voorzieningen zoals dansgenootschappen, muziekscholen en bibliotheken de afgelopen jaren werden wegbezuinigd, een evenement met niet-Friese, vage kunstmanifestaties miljoenen euro's publieksgeld krijgt.

De projecten zijn veelal van korte duur; behalve de fonteinen: die blijven ook na 2018 'om de elf steden met elkaar te verbinden'. Een wonderlijke bedoeling, want als er ergens in de wereld elf steden met elkaar verbonden zijn, dan is het wel in Friesland.

De verantwoordelijk gedeputeerde zei begin dit jaar dat er voor iedere geïnvesteerde euro 3 euro terugkomt. Waar deze redenering op berust, blijft onduidelijk. Helaas kunnen verantwoordelijke politici zelden na afloop van een (falend) project ter verantwoording worden geroepen. Dat geldt ook voor bovengenoemde gedeputeerde: zij is inmiddels al geen Statenlid meer.

De vlag met het logo van Leeuwarden Culturele Hoofdstad 2018 bovenop het stadhuis Beeld anp

Schril contrast

De financiering van dit evenement staat in schril contrast met het natuur- en cultuurbeleid van de Friese bestuurders van de afgelopen jaren. Dit is typerend voor de consumptieve instelling van veel beleidsmakers: gretigheid voor kortstondige, op het oog spectaculaire projecten en nauwelijks of geen langetermijnvisie. Natuurschade omwille van nieuwbouwprojecten wordt afgekocht met een vleermuizenhuis, een bloemenperk of valse beloften. De verdwijnende grutto symboliseert de teloorgang van het Friese weidelandschap. Nu is het de grutto, over enkele jaren de kievit en ten slotte komen we tot de ontdekking dat het stil is in het voorjaar.

Wat wil Friesland de wereld in 2018 laten zien? Dat je er met 120 km/uur door een monocultuur grasland kunt rijden? Dat culturele voorzieningen zijn verruild voor een dertien in een dozijn stadsfontein? Het alternatief is dat de CHS aanzet tot discussie over de lokale en mondiale problematiek. De beleidsmakers hebben nog twee jaar om ervoor te zorgen dat het debat in 2018 gaat over substantiële vraagstukken, zoals het verlies aan biodiversiteit en de steeds verder trekkende krimp. Om dit te bereiken, zal het startpunt aanzienlijk verder moeten komen te liggen dan een bloemenperk in de Leeuwarder binnenstad.

Het volgende megalomane project is intussen al gepresenteerd. Holwerd aan Zee werd door de initiatiefnemers onlangs in de Tweede Kamer omschreven als de nieuwe Chinese Muur. Gelukkig kan de toeristenkaravaan daar straks via de snelweg heen.

Casper van der Kooi is gepromoveerd bioloog. Sinds 2014 werkt hij in Zwitserland

Nieuw! Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.