OpinieAlbanië en Noord-Macedonië

Geef westelijke Balkan een eerlijke kans in de Europese Unie

Nederland moet de hervormingen in Albanië en Noord-Macedonië belonen, in zijn eigen belang.

Vicevoorzitter van de Europese Commissie Federica Mogherini (tweede van links) en Eurocommissaris Johannes Hahn (tweede van rechts) tijdens een zitting over de stabilisatie van Noord-Macedonië. Beeld Getty Images

Nederlanders en Denen hebben veel met elkaar gemeen. Als Deens premier en secretaris-generaal van de Navo kon ik blind vertrouwen op de nuchterheid en het pragmatisme van de Nederlanders. Ik heb dan ook met veel plezier samengewerkt met de premiers Balkenende en Rutte en met mijn voorganger bij de Navo, Jaap de Hoop Scheffer. Nederland en Denemarken hebben een vergelijkbare kijk op de wereld en doen beide mee met de grote jongens als het gaat om de wereldwijde verdediging van de democratie en de vrije markt.

Volgende week vergadert de Europese Raad van regeringsleiders over het openen van toetredingsgesprekken met Albanië en Noord-Macedonië. Het is nu mede aan Nederland, dat in het najaar nog op de rem trapte, of deze landen op het Europese pad kunnen blijven, dan wel hun Europese ambities voorlopig moeten opbergen. Het vooruitzicht op toetredingsgesprekken met de Europese Unie heeft zowel Albanië als Noord-Macedonië dichter bij onze regels en onze normen gebracht. Het recentste voortgangsrapport van de Europese Commissie laat zien dat de hervormingen in beide landen aanzienlijk zijn. Ze zijn voldoende om ook sceptici ervan te overtuigen dat het Tirana en Skopje menens is om werk te maken van onze bezorgdheden over de rechtsstaat, de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht en de georganiseerde misdaad.

Uiteraard is dit werk verre van af. Maar de westelijke Balkan nu in de kou laten staan, zou een ernstige misrekening zijn – een die ons de komende decennia zou blootstellen aan een groot risico. Tegenwoordig zijn we immers bang dat Europa aan invloed in de wereld verliest, terwijl het gebied waar we werkelijk een rol kunnen spelen onze directe buren zijn. Het zijn voornamelijk deze landen – dichtbij huis – die onze normen en waarden moeten overnemen.

Tijdens mijn premierschap was Denemarken voorzitter van de Europese Raad, precies op het moment dat de EU onze vrienden uit Centraal- en Oost-Europa verwelkomde.Hoewel de uitbreiding niet over rozen is gegaan, was dit zonder enige twijfel de juiste beslissing. Het zou niet beter zijn gelopen als we deze landen, na decennia van communisme, aan hun lot hadden overgelaten, integendeel.

Als we de westelijke Balkan wel aan zijn lot zouden overlaten, zal deze regio niet zomaar terugkeren naar de oude status quo. China en Rusland kijken toe, klaar om elk vacuüm dat wij achterlaten op te vullen. Het hervormingsgezinde kamp zal de steun van de bevolking verliezen en inspanningen om de georganiseerde misdaad en corruptie aan te pakken, zullen worden teruggedraaid. Dit zal rechtstreekse gevolgen hebben in onze straten. Want als mensen op zoek naar een Europese toekomst deze thuis niet kunnen krijgen, zullen ze die in het buitenland zoeken.

Om de vrede en de stabiliteit in de Balkan te waarborgen, moeten we de banden tussen deze landen, de Navo en de EU versterken. Ik herinner me nog mijn ontmoetingen met de voormalige president van Noord-Macedonië, Boris Trajkovski. Hij nam niet alleen de leiding in een door de Navo onderhandelde vredesovereenkomst die wist te voorkomen dat een gewapend conflict met etnische Albanezen zou escaleren tot een volwaardige burgeroorlog. Als vrome protestant in een orthodox-christelijke samenleving was hij ook een voorbeeld van de religieuze en culturele diversiteit en tolerantie die de Balkan vandaag de dag kenmerken.

Albanië is voor 58 procent islamitisch, maar in de eerste plaats een seculiere, multireligieuze en tolerante samenleving, waar de premier een katholiek is. En het enige land waar de Joodse bevolking in de periode van de Holocaust in aantal toenam.

Noord-Macedonië en Albanië hebben veel gedaan om in aanmerking te komen voor toetredingsgesprekken met de Europese Unie. Maar het openen van gesprekken betekent allerminst dat het EU-lidmaatschap van de ene op de andere dag zal plaatsvinden. Integendeel, het zal vele jaren duren en dit proces zal nog moeilijker zal worden door de nieuwe, strengere methode voor EU-uitbreiding die onlangs is voorgesteld in de Europese Raad.

De weg naar Europa is geen eenmalige gebeurtenis: het is een reeks hervormingen, een proces van democratisering en goed bestuur die vrijheid en een rechtsstaat tot stand brengen. In een onderling verbonden wereld worden wij hier allemaal beter van.

Elf jaar geleden loodste een Nederlander – Jaap de Hoop Scheffer – Albanië de Navo in. Sindsdien heeft Albanië zich bewezen als betrouwbare bondgenoot. Noord-Macedonië zal de komende dagen toetreden tot de Navo. Deze naties zijn dus bereid hun leven te geven voor onze veiligheid. Ze moeten nog lang en hard werken om lid van de EU te mogen worden, maar onze nuchterheid en ons pragmatisme vereisen dat we deze landen een faire kans geven – dat is ook in ons eigen belang.

Anders Fogh Rasmussen is oud-premier van Denemarken. Hij adviseert de Albanese premier Rama.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden