OpinieMH17-rechtszaak

Geef ons nabestaanden eindelijk gerechtigheid in het MH17-proces

Sander van Luik, wiens broer Klaas-Willem omkwam bij de MH17-ramp, hoopt dat de rechtszaak – na ruim vijf jaar wachten – zal leiden tot waarheid, gerechtigheid en rekenschap.  

Het MH17-monument in het Dudokpark.Beeld ANP

Maandag begint het proces voor het neerhalen van vlucht MH17. Op 17 juli 2014 verloren 298 mensen op gewelddadige wijze hun leven. Tachtig van hen waren kind. Voor zo veel leed is de schaal van het menselijk gevoel ontoereikend. Zo immens is de tragedie MH17. Net zo immens is het belang van dit proces.

Gelukkig is voor Nederland van meet af aan het doel geweest ‘de onderste steen boven te krijgen’. Dat kon in dit politiek versnipperde land rekenen op unanieme steun − een faux pas van een enkele aandachttrekker daargelaten. Dankzij de Australische en Nederlandse standvastigheid krijgen we nu, na ruim vijf jaar, voorzichtig zicht op waarheid, gerechtigheid en rekenschap.

Waarom gebeurd is wat er gebeurde, is bovenal voor nabestaanden belangrijk. Hun vragen zijn nog altijd even talrijk als hun verdriet diep is. De waarheid legt tevens de noodzakelijke juridische basis voor gerechtigheid en rekenschap. Verder is de zaak belangrijk voor ieder mens dat weleens in een vliegtuig zit. Een vliegtuig stijgt niet op als een ruitenwisser stuk is. Maar vliegen over gebieden waar trillende vingers achter de luchtafweer zitten, is blijkbaar geen enkel probleem.

De waarheid rond MH17 kennen opent de weg om dit soort gruwelen in de toekomst te voorkomen. Laat ons dan ook niet rusten voordat de dood van bijna driehonderd mensen tenminste dat doel heeft gediend.

Als een rat in een riool

Intussen zijn er machtige partijen die de waarheid willen verhullen. Wie de Buk-raket afvuurde moet nog blijken. Maar het is duidelijk dat de Russische Federatie, die zo smacht naar respect van de buitenwereld, zich al bijna zes jaar lang als een rat in een riool verstopt. De stroom leugens uit dat riool is indrukwekkend. Dat deze nooit zelfs maar de schijn heeft gehad van een coherent, geloofwaardig verhaal, is ronduit kwetsend. De waarheid die achterhaald moet worden omvat daarom niet alleen de verschrikkingen uit de zomer van 2014, maar ook de stelselmatige tegenwerking door Rusland in de jaren daarna. Die is bijna net zo verwerpelijk.

Indien de rechtbank de vier aangeklaagde verdachten schuldig bevindt, worden ze niet uitgeleverd, noch aangehouden of bestraft. Maar gerechtigheid gaat verder dan deze vier. Zij vormden het eind van een lange keten, die in zijn geheel verantwoordelijkheid droeg. Zij bevonden zich daarin vlak bóven de ongelukkige die de raket lanceerde. Dat die op de knop drukte, was misschien een vergissing. Maar álles wat eraan voorafging, en wat erop volgde, was dit niet. Het aan separatisten leveren van materieel en militairen, inclusief de Buk-raket. Het verdonkeremanen van bewijs en getuigen. De stroom leugens. Allemaal moedwil.

Het proces dat maandag begint, zal moeten blootleggen wie in 2014 de architecten waren van het neerhalen van de MH17. Wie doelbewust de fatale cocktail creëerden, die uiteindelijk wel tot ongelukken móést leiden. Vorig jaar noemde het internationale Joint Investigation Team (JIT) reeds een Poetin-vertrouweling die betrokken zou zijn. Deze onverschrokkenheid biedt hoop.

Indien het Russische regime verantwoordelijkheid draagt, kan een Nederlandse rechter niets afdwingen. Het is dan aan de rouwende landen, Nederland en Australië voorop, om op het wereldtoneel gerechtigheid te bereiken. Dat zal mogelijk keuzes vergen die men eigenlijk niet zal willen maken. Het is maar wat je belangrijk vindt.

Moorddadige cocktail

Rekenschap ten slotte, zullen de daders primair aan zichzelf moeten afleggen. Domweg om de ziel te redden. Indien bewezen wordt wat we nu vermoeden, zullen naast individuen ook staten rekenschap moeten afleggen. Oekraïne bijvoorbeeld, voor het verzuim een levensgevaarlijk luchtruim te sluiten. Maar vooral Rusland, voor het serveren van een moorddadige cocktail. Voor zes jaar leugens en tegenwerking. En misschien wel voor meer.

Zo zijn er uiteindelijk drie eisen waaraan het proces moet voldoen. Het moet de waarheid zó overtuigend schetsen, dat elke ontkenning door de daders een lachwekkende zelfvernedering wordt. Het moet hoog genoeg reiken voor een kans op gerechtigheid, en het moet ons de weg wijzen naar een veiliger luchtruim.

Vanaf volgende week staan in de rechtbank op Schiphol fatsoen en cynisme tegenover elkaar. Maar welk etiket op het proces geplakt wordt, doet er niet toe. Voor mij is het simpel: het is het proces tegen de moordenaars van mijn broer Klaas-Willem. Ik kijk al ruim vijf jaar uit naar maandag.

Sander van Luik, Wassenaar

Russische manipulatie en sabotage in MH17-onderzoek
Nadat vlucht MH17 is neergestort in Oost-Oekraïne begint een venijnige strijd om de waarheid. Moskou zet onder meer zijn beruchte militaire veiligheidsdienst GROe in, bewerkt leden van het onderzoeksteam en stuurt een eliteteam naar Rotterdam. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden