Opinie

Geef om de skeletten van Delft

Selectie van te onderzoeken resten is pas mogelijk als je weet waarván een selectie gemaakt wordt.

Opgraving in de Catharinakerk in Eindhoven. Beeld Laurens Mulkens Archeofotografie

In 2015 is in hartje Londen het kerkhof van het beruchte Bedlam-ziekenhuis opgegraven. De ongeveer 4.000 skeletten die geborgen zijn leveren een schat aan informatie op over de inwoners van Londen in de afgelopen 450 jaar.

In de Nieuwe Kerk in Delft dreigen nu de skeletten van meer dan 2.000 Delftenaren uit de laatste zes eeuwen grotendeels ongedocumenteerd te verdwijnen, omdat de Gemeente Delft het economische belang boven het belang van ons culturele erfgoed stelt.

Maar wat houdt dit cultuurhistorische belang van de archeologie eigenlijk in? Vrijwel iedereen zal bij een huisbrand als één van de eerste zaken proberen om de fotoalbums te redden. Onze tastbare herinneringen zijn ons kennelijk dierbaar, daarom willen we ze beschermen. Dit is exact wat archeologen doen voor ons als samenleving; kostbare herinneringen redden die verloren dreigen te gaan door grondverzet. De gemeente Delft heeft echter besloten om de fotoalbums te laten verbranden en in plaats daarvan de portemonnee te redden.

Goed onderzoek onthult bruikbare informatie

In Delft heeft de gemeente namelijk uit begrip voor geldgebrek bij de Hervormde Gemeente Delft ingestemd met een voorstel van dit kerkgenootschap om maar 10-20 procent van de aanwezige graven archeologisch te onderzoeken. Als argument wordt aangevoerd dat het onderzochte deel voldoet als representatieve steekproef van de populatie van het grafveld en dat het maken van een dergelijke selectie heel gewoon is in de archeologie.

Op deze argumenten valt nogal wat af te dingen. Het is waar dat selectie van te onderzoeken resten een normaal verschijnsel is in de archeologie, maar het is buitengewoon ongebruikelijk om dit op voorhand te doen zonder dat men weet waarván een selectie gemaakt wordt. Uit recent onderzoek (Eindhoven, Oldenzaal, maar ook het al genoemde Londen) blijkt een schat aan informatie uit skeletonderzoek te verkrijgen.

Goed onderzoek onthult bruikbare informatie over de bevolking van de stad, over ziektes, migratiegolven, verwantschap, voeding en verschillen tussen rijk en arm. De lessen die we kunnen leren van onze historische voorouders lijken eindeloos. Goed onderzoek betekent overigens niet dat alle skeletten tot in detail moeten worden onderzocht, maar wél dat de selectie ervan pas plaats vindt nadat ze allemaal in de oorspronkelijke context zijn gedocumenteerd.

Archeologen strijden om 2.100 dode Delftenaren

Om de Nieuwe Kerk in Delft, centraal gelegen aan de Markt, in de toekomst nog beter te kunnen uitbaten, heeft de Protestantse Gemeente opdracht geven voor de bouw van een souterrain met een vloeroppervlak van 550 vierkante meter. Hier zullen - enkele meters verwijderd van de grafkelder van de Oranjes - multifunctionele zalen, wc's, opbergruimtes, een garderobe en een keuken worden ondergebracht. Het project is onderdeel van de restauratie van het gebouw, die al jaren gaande is.

Het souterrain zou mogelijk dit jaar al zijn opgeleverd als de bouw niet op weerstand zou zijn gestuit van de Oudheidkundige Werkgemeenschap Delft en de Vereniging van Vrijwilligers in de Archeologie (AWN). Die maakten er bezwaar tegen dat als gevolg van de bouwactiviteiten de stoffelijke resten moeten worden verwijderd van de naar schatting 2100 mensen die hier nu begraven liggen. Lees hier meer over de strijd van de archeologen tegen de Protestantse Gemeente.

Historische misstap

Geld speelt in het onderzoek uiteraard ook een rol en dat houdt in dat soms harde keuzes gemaakt worden. Maar die keuzes kunnen pas worden gemaakt op het moment dat belangrijke inhoudelijke informatie beschikbaar is als afwegings-criterium. Dan pas is het mogelijk om een goed beeld te krijgen van de bevolking van Delft in verleden eeuwen.

Naast begravingen zullen bij het uitgraven van een kelder hoogstwaarschijnlijk ook resten van voorgangers van de huidige kerk, woonhuizen en een galgplaats verstoord worden. Door slechts budget voor de documentatie van 10-20 procent van het grafveld beschikbaar te stellen vernietigt de Hervormde Gemeente Delft permanent een belangrijk deel van de wordingsgeschiedenis van het eigen gebouw en de voorouders van de eigen kudde.

De historische stad Delft doet er goed aan de archeologie in het afwegingsproces de ruimte te geven die het verdient, ondanks de economische belangen van de Hervormde Gemeente Delft. Toestaan dat de resten van onze voorouders (die met hun eigen voeten door het straatje van Vermeer gelopen hebben) zonder afdoende archeologisch onderzoek worden geruimd zou een historische misstap zijn.

Laat het straatje van Vermeer tot leven komen en geef om de skeletten en daarmee de overleden mensen van Delft! Deze geven ten slotte een gezicht aan Delft.

Emile Eimermann, Yannick Raczynski-Henk, Gerrit Dusseldorp en Renger van de Hoef namens discussieplatform Archeologie 3.0

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.