Opinie

Geef je Poetin ruim baan of niet?

Wie 'tegen' stemt tijdens het referendum over het associatieverdrag met Oekraïne, steunt Poetin. Dit terwijl we via het samenwerkingsverdrag de Oekraïners de belofte voor een vrijere toekomst zonder Russische bemoeienis en binnenlandse corruptie hebben gedaan.

Oekraïners protesteren voor de vrijlating van de Oekraïense pilote Nadiya Savchenko op het Onafhankelijkheidsplein in Kiev. Beeld afp

We schrijven september 2013. De toenmalige Oekraïense president Victor Janoekovitsj maakt bekend het samenwerkingsverdrag met de EU, waar al sinds 2007 over wordt onderhandeld, te zullen tekenen. De Oekraïense bevolking is tevreden. Volgens opiniepeilingen steunen zij het verdrag met overgrote meerderheid. Alles lijkt in kannen en kruiken, de EU-regeringsleiders maken zich op voor een ondertekeningsceremonie in de Letse hoofdstad Riga.

Er is echter buiten de invloed van de Russische president Vladimir Poetin gerekend. Tijdens een geheime bijeenkomst begin november op een militaire luchtmachtbasis net buiten Moskou, zet hij zijn Oekraïense collega onder zware druk. Met omkooppogingen in de vorm van lucratieve energiecontracten, en ordinaire chantage dwingt hij Janoekovitsj zijn besluit in te trekken. Een week voor de geplande ondertekening maakt de Oekraïense president bekend af te haken.

Daar zou het verhaal over dit samenwerkingsverdrag zijn geëindigd, ware het niet dat de Oekraïense bevolking de knieval van Janoekovitsj voor Poetin niet pikt. Oekraïners gaan massaal de straat op. Demonstraties groeien uit tot een ware volksbeweging, met een paar belangrijke eisen: de cultuur van corruptie moet eindigen en de ratificatie van het samenwerkingsverdrag moet doorgang vinden. Deze twee eisen zijn in de opvatting van de demonstranten nauw met elkaar verbonden. Ze denken dat alleen door samenwerking met de EU daadwerkelijk een begin zal worden gemaakt met het aanpakken van de corruptie die de democratie én economie van het land tot een speeltje van een club Rusland-gezinde oligarchen hebben gemaakt.

Elf vragen en antwoorden

Nederland spreekt zich op 6 april uit over het associatieverdrag tussen de Europese Unie en Oekraïne. Aan de hand van elf vragen zet de Volkskrant de belangrijkste informatie op een rij.

Het dramatische hoogtepunt van de demonstraties vormt meteen ook een dieptepunt. Op 20 februari 2014 vinden tientallen demonstranten de dood als de steeds meer in het nauw gedreven Janoekovitsj besluit scherpschutters in te zetten, in een ultieme poging de wil van de demonstranten te breken. Als die poging faalt, neemt Janoekovitsj de benen naar Rusland. Terwijl hij de grens oversteekt, rijden in omgekeerde richting Russische troepen richting de Krim.

Poetin besluit grof geschut in te zetten in een poging het Oekraïense volk zodanig angst aan te jagen dat het alsnog van ratificatie van het samenwerkingsverdrag afziet. Maar de Oekraïners laten zich niet meer intimideren. De nieuwe president Petro Poroshenko tekent kort na zijn aantreden alsnog het verdrag. Daarbij gesteund door een overduidelijke meerderheid van de Oekraïense bevolking.

Daarmee leek de kous af wat betreft de bemoeienis van Poetin. Totdat afgelopen zomer in ons land een groepje activisten besluit om dit samenwerkingsverdrag aan te grijpen om de nieuwe referendumwet te testen. Hoewel deze tegenstanders van het verdrag elk voor zich zonder meer als bewonderaars van Poetin bekend staan, is het hen er niet noodzakelijk om te doen de Russische president in de kaart te spelen. Maar bedoeld of onbedoeld, het effect is er niet minder om: via een Nederlandse achterdeur krijgt Poetin alsnog een onvoorziene kans om het Europees-Oekraïense samenwerkingsverdrag te blokkeren.

Kiezers staan nu voor de keuze. Volgen zij het tegen-kamp, dan zullen ze moeten accepteren dat ze daarmee ruim baan geven aan de man die door Nederlanders momenteel als het grootste gevaar voor de wereldvrede wordt gezien. Ook al is hun stem niet zo bedoeld, het netto-effect ervan is wel degelijk dat ze Poetin zijn zin geven. Ons lijkt dat een heilloze weg. Wij hebben de Oekraïners via het samenwerkingsverdrag een belofte gedaan. Een belofte voor een vrijere toekomst, vrij van Russische bemoeienis en binnenlandse corruptie. De enige juiste keuze is om die belofte waar te maken.

Dat is niet alleen in belang van de Oekraïners. Een handelsnatie als de onze zou op de middellange termijn grote voordelen kunnen behalen uit de handelselementen van dit verdrag. De passages over corruptiebestrijding en mensenrechten stellen ons daarnaast in staat onze waarden te exporteren naar een land dat daar grote behoefte aan heeft. De gezamenlijke aanpak van milieuproblemen is ook in ons belang. Zowel koopman als dominee komen met dit verdrag aan hun trekken. En hoe groter de stabiliteit aan de oostelijke buitengrens van de Unie, des te kleiner de kans dat we er een 'tweede Syrië' bij krijgen.

Joshua Livestro en Michiel van Hulten zijn bestuursleden van de stichting Stem Voor Nederland, de officiële ja-campagne voor het referendum op 6 april.

Demonstranten op straat in Kiev. Beeld ap
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.